Görmedin mi, gerçekten biz şeytanları kâfirler üzerine saldık, onları kışkırtıp dururlar.
Diyanet Vakfı
(Resulüm!) Görmedin mi? Biz, kafirlerin üzerine, kendilerini iyice (isyankarlığa) sevkeden şeytanları gönderdik.
Kurtubi Tefsiri
Bilmez misin ki; Biz şeytanları, kâfirler üzerine salarız da onları alabildiğine teşvik ederler.
“Bilmez misin ki; Biz şeytanları, kâfirler üzerine salarız.” Şeytanların onları azdırması için musallat ederiz. Bu da İblis’e:
“Onlardan gücünün yettiği kimseleri sesinle yerinden oynat…” (el-İsra, 17/64) diye buyurduğu zaman olmuştu,
Denildiğine göre burada “salarız” âyeti serbest bırakırız, anlamındadır. Aynı kökten olmak üzere; “Deveyi serbest bıraktım” demektir. Yani, Biz onları şeytanlarla başbaşa bırakırız ve şeytanların telkinlerini kabul etmeye karşı onları korumayız. ez-Zeccâc hazırlarız anlamındadır, demiştir.
“Onları alabildiğine teşvik ederler.” İbn Abbâs dedi ki: Onları itaatten isyana doğru iteler. Yine ondan nakledildiğine göre; onları kötülüğe oldukça teşvik ederler, Bu işe devam et, devam et, diye diye sonunda onu ateşe düşürürler, şeklinde açıkladığı da nakledilmiştir.
Birinci açıklamasını es-Sa’lebî, ikincisini el-Maverdî nakletmektedir ki, ikisinin de anlamı birdir.
ed-Dahhak, onları alabildiğine azdırırlar diye açıklarken, Mücahid onları harekete ve galeyana getirirler, demektir, der. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) hakkında rivâyet edilen şu haberde de (âyet-i kerimedeki) aynı kökten gelen kelime kullanılmıştır: “O namaza kalktığında ağladığından ötürü içinden tencerenin hareket edip kaynamasını andıran bir kaynama vardı (işitilirdi).” Nesâi, Sehv 18; Müsned, IV, 25, 26; ayrıca Ebû Dâvûd, Salât 157de.
“Tencere oldukça kaynadı”, “Kışkırtmak ve teşvik etmek” demektir. Yüce Allah’ın:
“Bilmez misin ki? Biz şeytanları kâfirler üzerine salarız da onları alabildiğine teşvik ederler” yani masiyetleri işlemeye teşvik ederler.
Bu kelime aynı zamanda karışmak, birbirine girmek anlamına da gelir, “Bir şeyin bir bölümünü, öbür bölümüne kattım” demektir. Bu açıklamaları el-Cevherî yapmıştır.