Sonra onların imtihan karşısındaki cevapları, Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, demelerinden başka bir şey olmayacaktır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe lem tekun (sonra olmayacak) fitnetuhum (mazeretleri) illa en kalu (ancak diyecekler) vallahi rabbina (Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki) ma kunna müşrikin (biz müşrik değildik)
Mukatil Tefsiri
Sonra onların mazeretleri ancak demek, kendilerine sorulduğunda ortaya koydukları mazeretlerinin yalandan başka bir şey olmaması demektir. Bunun üzerine daha önce yaptıkları şirkten uzak olduklarını ileri sürerek, Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşriklerden değildik, derler.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Onlara, Hani Allah’ın ortakları olduklarını iddia ettiğiniz ortaklarınız nerede? diye sorduğumuz zaman, onları imtihan edip sınadığımız sırada bu sorumuza verdikleri cevap, yeminlerinde yalan söyleyerek, Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, demelerinden başka bir şey olmayacaktır. Kıraat âlimleri bu ifadenin okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Medine ve Basra kıraat âlimlerinden bir topluluk ile Kûfelilerin bir kısmı ifadeyi, imtihanımız karşısındaki cevapları yalnızca Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, demeleri oldu anlamında okuyarak fitnetehum kelimesini nasb ile, tekün fiilini ise müenneslik bildiren tâ ile okumuşlardır. Burada tekün fiilinin asıl ilişkisi fitneye değil söze yönelik olduğu hâlde, haber konumundaki fitne kelimesinin yakınında bulunması sebebiyle fiili müennes okumuşlardır. Arap dili âlimlerine göre bu kullanım şazdır ve fasih sözde yaygın değildir. Bununla birlikte Lebîd’den buna benzer bir beyit rivayet edilmiştir; beytin anlamı şöyledir: O yürüyüp geçti ve onu öne sürdü; onun âdeti de, o geri çekildiğinde ileri atılmak idi. Şair burada ileri atılmak anlamındaki kelimeyi, yakınında bulunan âdet kelimesi sebebiyle müennes kabul etmiştir. Kûfe kıraat âlimlerinden bir topluluk ise ifadeyi yekün şeklinde müzekker fiille ve fitnetehum kelimesini nasb ile okumuştur. Bunlar da daha önce zikrettiğimiz kıraati benimseyenlerin kastettiği anlamı kastetmişler, ancak ilgili yapıyı müzekker kabul ederek yekün şeklinde okumuşlardır. Bize göre bu iki kıraatten doğruya daha yakın olanı budur; çünkü söz konusu yapı belirli olma bakımından fitne kelimesinden daha güçlüdür. Tefsir âlimleri Sonra onların fitnesi başka bir şey olmadı ifadesinin yorumunda da ihtilaf etmişlerdir. Bazıları bunun anlamının, Sonra onların sözleri başka bir şey olmadı, olduğunu söylemiştir. Bu görüşü söyleyenlerden Hasan b. Yahyâ bize rivayet etti, dedi ki: Abdürrezzâk bize haber verdi, dedi ki: Ma‘mer bize haber verdi ve Katâde’nin Sonra onların fitnesi başka bir şey olmadı ifadesi hakkında, Onların söyledikleri söz, dediğini nakletti. Ma‘mer ayrıca, Katâde’den başkasının bunu, Onların mazeretleri, diye açıkladığını işittiğini söylemiştir. Kâsım bize rivayet etti, dedi ki: Hüseyin bize rivayet etti, dedi ki: Haccâc bana İbn Cüreyc’den, o Atâ el-Horasânî’den, o da İbn Abbas’tan Sonra onların fitnesi başka bir şey olmadı sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbas, Bu onların sözüdür, dedi. Muhammed b. Sa‘d bana rivayet etti, dedi ki: Babam bana rivayet etti, dedi ki: Amcam bana rivayet etti, dedi ki: Babam bana kendi babasından, o da İbn Abbas’tan Sonra onların fitnesi, Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, demelerinden başka bir şey olmadı ayeti hakkında rivayet etti; İbn Abbas, Bu onların sözleridir; Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, dediler, demiştir. Hüseyin b. Ferec’den bana nakledildi; o, Ebû Muâz el-Fadl b. Hâlid’i şöyle derken işittiğini söylemiştir: Ubeyd b. Süleyman bize rivayet etti; Dahhâk’ı Sonra onların fitnesi başka bir şey olmadı ifadesi hakkında, Yani onların sözleri, derken işittim. Başkaları ise bunun anlamının onların mazeretleri olduğunu söylemiştir. Bu görüşü söyleyenlerden İbn Beşşâr ve İbnü’l-Müsennâ bize rivayet ettiler, dediler ki: Muhammed b. Ca‘fer bize rivayet etti, dedi ki: Şu‘be bize Katâde’den Sonra onların fitnesi başka bir şey olmadı ifadesi hakkında rivayet etti; Katâde, Onların mazeretleri, dedi. Bişr b. Muâz bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd bize rivayet etti, dedi ki: Saîd bize Katâde’den Sonra onların fitnesi, Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, demelerinden başka bir şey olmadı ifadesi hakkında rivayet etti; Katâde, Onların batıl ve yalanla mazeret ileri sürmeleridir, dedi. Bu konuda doğru olan görüş şudur: Bunun anlamı, onları imtihan ettiğimiz sırada Allah’a ortak koşarak daha önce işlemiş oldukları şey hakkında ileri sürdükleri söz ve mazeret, Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik, demelerinden başka bir şey olmadı, şeklindedir. Dinleyenlerin sözün anlamını bilmeleri sebebiyle burada imtihan anlamındaki fitne kelimesi, onların söyledikleri sözün yerine kullanılmıştır. Fitnenin asıl anlamı imtihan ve sınamadır; ancak onların cevabı orada yalnızca imtihan edildikleri sırada ortaya çıktığından, imtihan anlamındaki fitne kelimesi onların cevabını ve mazeretini bildiren sözün yerine konulmuştur. Kıraat âlimleri Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz müşrik değildik ifadesinin okunuşunda da ihtilaf etmişlerdir. Medine kıraat âlimlerinin geneli ile Kûfe ve Basra kıraat âlimlerinden bazıları rab kelimesini Allah lafzının sıfatı kabul ederek esreli okumuşlardır. Tâbiînden bir topluluk ise bunu, Allah’a yemin olsun, ey Rabbimiz anlamında rab kelimesini nasb ile okumuştur; Kûfe kıraat âlimlerinin genelinin kıraati de budur. Bana göre bu iki kıraatten doğruya daha yakın olanı, rab kelimesini Ey Rabbimiz anlamında nasb ile okuyanların kıraatidir. Çünkü bu söz, kendilerine, Hani Allah’ın ortakları olduklarını iddia ettiğiniz ortaklarınız nerede? (En‘âm 22) diye sorulan kimselerin verdikleri cevaptır. Onların Rablerine verdikleri cevap, Allah’a yemin olsun, ey Rabbimiz, biz müşrik değildik, şeklindedir; böylece dünyada Allah’a ortak koştuklarını inkâr etmiş olurlar. Yüce Allah da Muhammed’e, Bak, kendilerine karşı nasıl yalan söylediler ve uydurmakta oldukları şeyler kendilerinden nasıl kaybolup gitti, buyurmaktadır. Biz müşrik değildik sözünün anlamı ise, Biz sana hiçbir ortak isnat etmiyor ve senden başkasına kulluk etmiyorduk, demeleridir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…