Herkesin yöneldiği bir yön vardır. O hâlde hayırlarda yarışın. Nerede olursanız olun, Allah sizi topluca getirir. Şüphesiz Allah her şeye gücü yetendir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve (ve) li-kullin (herkes için) vichetun (bir yön vardır) huve (o) muvellîhâ (ona yönelir) fe-stabikû (yarışın) l-hayrât (iyiliklerde) eynemâ (nerede) tekûnû (olursanız) ye’ti (getirir) bikumu (sizi) llâhu (Allah) cemî‘an (hep birlikte) innallâhe (şüphesiz Allah) alâ (her şeye) kulli (her) şey’in (şeye) kadîr (gücü yetendir)
Mukatil Tefsiri
Her din mensubunun yöneldiği bir kıblesi vardır. Allah müminlere hayırlı işlerde yarışmalarını emretti. İnsanlar ve kitap ehli dünyanın neresinde olursa olsun Allah kıyamet gününde hepsini bir araya getirecektir. Allah’ın diriltmeye ve diğer bütün işlere gücü yeter.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah’ın “Herkesin yöneldiği bir yön vardır” sözüyle kastettiği şudur: Her din mensubunun kendisine yöneldiği bir kıblesi ve yönü vardır. Burada “din mensupları” ifadesi açıkça zikredilmemiş, fakat sözün anlamı buna delalet ettiği için ayrıca belirtilmesine gerek duyulmamıştır. Mücâhid bu ayeti “Her din sahibinin bir yöneldiği kıble vardır” diye açıklamıştır. Rebî‘ de “Yahudilerin bir kıblesi, Hristiyanların bir kıblesi vardır; Allah ise sizi ey Müslüman ümmet, sizin kıbleniz olan kıbleye hidayet etti” demiştir. Atâ’ya bu ayetin anlamı sorulduğunda “Bu ayet Yahudi ve Hristiyan her din ehli hakkındadır” cevabını vermiştir. İbn Zeyd ise “Yahudilerin bir kıblesi, Hristiyanların bir kıblesi, sizin de bir kıbleniz vardır” diyerek burada Müslümanların diğer din mensuplarından ayrıldığını belirtmiştir. İbn Abbas da “Her topluluğun hoşnut olduğu bir kıblesi vardır; müminler nereye yönelirse Allah’ın yönü oradadır” demiş ve “Nereye dönerseniz dönün Allah’ın yönü oradadır” (Bakara 115) ayetini delil göstermiştir. Süddî ise “Her topluluğun yöneldiği bir kıblesi vardır” diyerek aynı manayı ifade etmiştir.
Bazı âlimler ayetin anlamını farklı açıklamış ve burada kastedilenin bizzat namazların kendisi olduğunu söylemişlerdir. Katâde’ye göre ayetin anlamı “Onların Beytülmakdis’e yönelerek kıldıkları namaz ile Kâbe’ye yönelerek kıldıkları namazdır.” Yani Allah her ümmeti belli bir kıbleye yöneltmiştir.
Ayette geçen “viche” kelimesi kıble anlamındadır. Mücâhid “viche”nin kıble olduğunu söylemiştir. Rebî‘ de “yön” anlamında açıklamıştır. İbn Zeyd ise doğrudan “kıble” demiştir. “O ona yönelendir” ifadesinin anlamı ise kişinin yüzünü o kıbleye çevirmesi ve onu karşılamasıdır. Mücâhid bunu “O onu karşılayandır” diye açıklamıştır. Buradaki yönelme anlamı Arap dilindeki kullanıma uygundur. Çünkü Araplar bazen “Bana dön” diyerek aslında “Bana yönel” anlamını kastederler. Aynı şekilde “ondan yüz çevirdi” denildiği gibi “ona yöneldi” de denir. Ayetteki “o” zamiri “herkes” lafzına dönmektedir. “Herkes” lafzı tekil kabul edildiği için zamir de tekil getirilmiştir. Buna göre ayetin tam anlamı şudur: “Her din mensubunun yüzünü çevirdiği bir kıblesi vardır.”
İbn Abbas ve bazı kimselerden “O ona yöneltilmiştir” şeklinde farklı bir kıraat rivayet edilmiştir. Bu okuyuşa göre anlam “Allah her topluluğu belli bir kıbleye yöneltmiştir” olur. Ancak Taberî’ye göre doğru kıraat, kıraat imamlarının ittifak ettiği “Herkesin yöneldiği bir yön vardır” kıraatidir. Çünkü bu okuyuş sahih ve yaygın olarak nakledilmiştir. Bunun dışındaki okuyuşlar ise şaz kabul edilmiştir. Bazılarından “Ve likulli vichetin” şeklinde tenvinsiz bir okuyuş da nakledilmişse de Taberî bunu dil bakımından hatalı görmüş ve böyle bir okuyuşun caiz olmadığını söylemiştir. Çünkü bu durumda cümle tamamlanmamakta ve anlam bozulmaktadır.
Yüce Allah’ın “Hayırlarda yarışın” buyruğunun anlamı ise iyiliklerde birbirinizin önüne geçmeye çalışın, salih amellere koşun ve Allah’ın emrine süratle uyun demektir. Rebî‘ bu ayeti “Hayırlara koşun” diye açıklamıştır. Allah Teâlâ bu sözle müminlere şöyle seslenmektedir: “Ben size hakkı açıkladım, sizi Yahudi, Hristiyan ve diğer din mensuplarının şaşırdığı kıbleye yönelttim. Öyleyse Rabbinize şükretmek için salih amellere koşun, ahiretiniz için hazırlık yapın. Size kurtuluş yolunu açıkladım; artık ihmalkârlık için mazeretiniz yoktur. Kıblenizi koruyun, sizden önceki ümmetlerin kıblelerini kaybettikleri gibi kaybetmeyin.” Katâde bu ayeti “Kıbleniz konusunda mağlup olmayın” şeklinde açıklamıştır. İbn Zeyd ise burada kastedilenin “salih ameller” olduğunu söylemiştir.
“Nerede olursanız olun Allah sizi bir araya getirir” ayetinin anlamı ise şudur: Dünyanın hangi bölgesinde ölürseniz ölün Allah sizi kıyamet günü diriltip huzurunda toplayacaktır. Rebî‘ bu ayeti “Allah sizi kıyamet günü toplar” diye açıklamıştır. Süddî de aynı şekilde bunun kıyamet gününe işaret ettiğini söylemiştir. Allah Teâlâ bu ayetle müminleri itaate ve ahiret için hazırlık yapmaya teşvik etmektedir. Yani: “Ey müminler! Rabbinize itaate koşun, sizi dostu İbrahim’in kıblesine ve dinine yönelttiğim şeye sımsıkı sarılın. Çünkü Allah sizi de, size karşı çıkanları da kıyamet günü dünyanın neresinde olursanız olun bir araya getirecektir. Sonra iyilik yapanı iyiliğiyle mükâfatlandıracak, kötülük yapanı ise kötülüğüyle cezalandıracaktır; dilerse de affedecektir.”
“Şüphesiz Allah her şeye gücü yetendir” sözünün anlamı da Allah’ın ölüleri kabirlerinden çıkarıp toplamasının ve dilediği her şeyi yapmasının mümkün olduğunu bildirmektedir. Bu yüzden insanlar ölüm gelmeden önce kendilerini salih amellerle hazırlamalı, Allah’ın emrine itaat etmeli ve kendilerine gösterilen doğru yoldan ayrılmamalıdırlar.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…