Biz de: ‘Ona o ineğin bir parçasıyla vurun.’ dedik. İşte Allah ölüleri böyle diriltir ve düşünüp anlayasınız diye size ayetlerini gösterir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe-kulnâ (dedik) idribûhu (ona vurun) bi-ba‘dihâ (onun bir parçasıyla) kezâlike (işte böyle) yuhyî (diriltir) llâhu (Allah) l-mevtâ (ölüleri) ve (ve) yurîkum (gösterir size) âyâtihî (ayetlerini) le‘allekum (umulur ki siz) ta‘kılûn (akledersiniz)
Mukatil Tefsiri
“Biz de: ‘Ona o ineğin bir parçasıyla vurun.’ dedik.” Ardından: “İşte Allah ölüleri böyle diriltir.” buyurdu. Yani Allah ölüleri bu şekilde diriltir. “Size ayetlerini gösterir.” Bu olay Allah’ın ayetlerinden ve şaşırtıcı kudret delillerinden biri oldu. “Umulur ki akledersiniz.” (Bakara 73) Yani dirilişi düşünüp ibret alasınız diye.
Allah bunu İsrailoğulları arasında dirilişten şüphe edenler bulunduğu için yaptı. Allah onlara ölüleri diriltmeye kadir olduğunu göstermek istedi. İşte: “Umulur ki akledersiniz.” sözü bunun içindir; yani diriliş hakkında düşünüp ibret alasınız diye.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah’ın “dedik ki” sözüyle kastettiği şudur: Daha önce durumunu anlattığımız öldürülen kişi hakkında çekişen Musa’nın kavmine, öldürülen kişiye vurun, dedik. “Ona vurun” sözündeki zamir öldürülen kişiye döner. “Onun bir parçasıyla” ifadesi ise Allah’ın kesmelerini emrettiği ve onların da kestikleri ineğin bir parçasıyla demektir.
Sonra âlimler, öldürülen kişiye ineğin hangi parçasıyla vurulduğu ve bunun hangi organ olduğu konusunda ihtilaf ettiler. Bazıları, öldürülen kişiye ineğin budu ile vurulduğunu söylediler. Bunu söyleyenlerin rivayetleri şunlardır: Muhammed b. Amr bana rivayet etti, dedi ki: Ebu Âsım bize rivayet etti, dedi ki: İsa bize İbn Ebi Necih’ten, o da Mücahid’den rivayet etti. Mücahid şöyle dedi: Ona ineğin budu ile vuruldu; o da diri olarak ayağa kalktı ve “Beni falan kişi öldürdü” dedi, sonra tekrar ölü haline döndü. Müsenna bana rivayet etti, dedi ki: Ebu Huzeyfe bize rivayet etti, dedi ki: Şibl bize İbn Ebi Necih’ten, o da Mücahid’den rivayet etti. Mücahid şöyle dedi: Ona ineğin budu ile vuruldu; sonra bunun benzerini zikretti. Ebu Kureyb bize rivayet etti, dedi ki: Cabir b. Nuh bize Nadr b. Arabi’den, o da İkrime’den rivayet etti. İkrime, “Ona onun bir parçasıyla vurun, dedik” sözü hakkında şöyle dedi: İneğin budu ile. Onunla vurulunca dirildi ve “Beni falan kişi öldürdü” dedi, sonra eski haline döndü. Müsenna bana rivayet etti, dedi ki: Ebu Huzeyfe bize rivayet etti, dedi ki: Şibl bize Halid b. Yezid’den, o da Mücahid’den rivayet etti. Mücahid şöyle dedi: Adama ineğin budu ile vuruldu; o diri olarak ayağa kalktı ve “Beni falan kişi öldürdü” dedi, sonra ölü haline döndü. Hasan b. Yahya bize rivayet etti, dedi ki: Abdürrezzak bize haber verdi, dedi ki: Ma‘mer bize haber verdi. Eyyub, İbn Sirin’den, o da Ubeyde’den şöyle dedi: Öldürülen kişiye ineğin etinin bir parçasıyla vurdular. Ma‘mer ise Katade’den şöyle rivayet etti: Ona budun etiyle vurdular, o da dirildi ve “Beni falan kişi öldürdü” dedi. Bişr bize rivayet etti, dedi ki: Yezid bize rivayet etti, dedi ki: Said bize Katade’den rivayet etti. Katade şöyle dedi: Bize anlatıldığına göre ona ineğin budu ile vurdular; Allah onu diriltti, o da kendisini öldüren katilini haber verdi, konuştu, sonra öldü.
Başka kimseler ise ona vurulan parçanın iki kürek kemiği arasındaki et parçası olduğunu söylediler. Bunu söyleyenlerin rivayeti şudur: Musa bana rivayet etti, dedi ki: Amr bize rivayet etti, dedi ki: Esbat bize Süddi’den rivayet etti. Süddi, “Ona onun bir parçasıyla vurun, dedik” sözü hakkında şöyle dedi: Ona iki kürek kemiği arasındaki et parçasıyla vurdular, o da dirildi. Ona “Seni kim öldürdü?” diye sordular. O da “Kardeşimin oğlu” dedi.
Başka kimseler ise vurulması emredilen parçanın ineğin kemiklerinden bir kemik olduğunu söylediler. Bunu söyleyenlerin rivayeti şudur: Müsenna bana rivayet etti, dedi ki: Âdem bize rivayet etti, dedi ki: Ebu Cafer bize Rebi’den, o da Ebu’l-Âliye’den rivayet etti. Ebu’l-Âliye şöyle dedi: Musa onlara inekten bir kemik almalarını ve onunla öldürülen kişiye vurmalarını emretti. Onlar da yaptılar; ruhu ona geri döndü, katilinin adını onlara söyledi, sonra daha önce olduğu gibi yeniden ölü haline döndü. Katili yakalandı; bu kişi Musa’ya gelip şikâyette bulunan kimseydi. Allah onu en kötü ameli sebebiyle öldürdü.
Başka kimseler de Yunus b. Abdüla‘lâ’nın bana rivayet ettiği şu görüşü söylediler. Yunus dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd şöyle dedi: Ölüye ineğin organlarından bir parça ile vurdular; bir de baktılar ki o oturmuş. Ona “Seni kim öldürdü?” dediler. O da “Kardeşimin oğlu” dedi. İbn Zeyd şöyle dedi: Onu öldürüp o boyun üzerine atmıştı; diyetini almak istemişti.
Bize göre “Ona onun bir parçasıyla vurun, dedik” sözünün tevilinde doğru olan şudur: Yüce Allah, öldürülen kişiye ineğin bir parçasıyla vurmalarını emretti ki kendisine vurulan kişi dirilsin. Ayette de, hüccet olacak bir haberde de kavmin öldürülen kişiye ineğin hangi parçasıyla vurmakla emredildiğine dair bir delil yoktur. Bu parça bud olabilir; kuyruk, kürek kıkırdağı veya ineğin başka bir parçası da olabilir. Öldürülen kişiye bunlardan hangisiyle vurulduğunu bilmemek zarar vermez; onların ineği kestikten sonra öldürülen kişiye ineğin bir parçasıyla vurduklarını ve Allah’ın onu dirilttiğini kabul etmekle birlikte bunu bilmek de fayda vermez.
Birisi, “Öldürülen kişiye ineğin bir parçasıyla vurulmasının emredilmesinin anlamı neydi?” derse, ona şöyle denir: Dirilsin de Allah’ın nebisi Musa’ya ve onun hakkında çekişenlere kendisini kimin öldürdüğünü haber versin diye. Eğer, “Yüce Allah’ın onlara bunu bu sebeple emrettiğine dair haber nerede?” derse, şöyle denir: Daha önce benzerlerinde anlattığımız gibi, bunu gösteren sözün delaletiyle yetinildiği için bu kısım zikredilmemiştir. Sözün anlamı şudur: “Ona onun bir parçasıyla vurun ki dirilsin, dedik; onlar da vurdular, o da dirildi.” Nitekim Yüce Allah “Asanla denize vur, diye vahyettik; deniz yarıldı” (Şuara 63) buyurmuştur. Bunun anlamı, “Vurdu, deniz de yarıldı” demektir. Buna, “İşte Allah ölüleri böyle diriltir ve ayetlerini size gösterir; umulur ki akledersiniz” sözü delalet etmektedir.
“İşte Allah ölüleri böyle diriltir” sözünün tefsiri şudur: “İşte Allah ölüleri böyle diriltir” sözü, Allah’ın mümin kullarına hitabı ve yeniden dirilişi yalanlayan müşriklere karşı delilidir. Allah onlara, İsrailoğulları’ndan öldürülen bir kişiyi dünyada ölümünden sonra diriltmesini ibret almaları için hatırlatmıştır. Yüce Allah onlara şöyle demiş olmaktadır: Ey ölümden sonra dirilişi yalanlayanlar, bu öldürülmüş kişiyi ölümünden sonra diriltmemden ibret alın. Ben onu dünyada nasıl dirilttiysem, ölümleri ardından ölüleri de öyle diriltirim ve onları diriliş gününde kaldırırım. Yüce Allah bununla Arap müşriklerine delil getirmiştir; onlar kitapları olmayan ümmi bir kavimdi. Çünkü bunu bilen İsrailoğulları onların arasında bulunuyordu ve bu ayetler onların içinde inmişti. Yüce Allah bunu onlara haber verdi ki kendilerinden öncekilerin bilgisini öğrensinler.
“Size ayetlerini gösterir; umulur ki akledersiniz” sözünün tefsiri şudur: Yüce Allah bununla şunu kasteder: Ey Muhammed’i ve Allah katından getirdiğini yalanlayan kâfirler, Allah size ayetlerini gösterir. Ayetleri, onun nebiliğine delalet eden alametleri ve hüccetleridir. Bunu, onun hak üzere ve doğru sözlü olduğunu akletmeniz, anlamanız, ona iman etmeniz ve ona uymanız için gösterir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…