Hayır! Ayetlerim sana gelmişti, sen ise onları yalanladın, büyüklendin ve kâfirlerden oldun.
Diyanet Vakfı
Hayır (dönemeyeceksin)! ayetlerim sana gelmişti de sen onları yalanlamış, büyüklük taslamış ve inkarcılardan olmuştun.
Kurtubi Tefsiri
“Hayır, sana âyetlerim gerçekten gelmiş idi. Sen ise onları yalanlamış, büyüklenmiş ve kâfirlerden olmuş idin.”
“Hayır, sana âyetlerim gerçekten gelmiş idi.” ez-Zeccâc dedi ki: Buradaki: ” Hayır” olumsuz bir sorunun cevabıdır. Halbuki ifadede olumsuz lâfzı yoktur. Şu kadar var ki;
“Eğer Allah bana hidayet etse idi” âyeti Allah bana hidayet vermedi, anlamındadır. Sanki bu sözü söyleyen kimse: Bana hidayet verilmedi, demiş gibidir. Bunun üzerine ona: Hayır, sana hidayet yolu açıkça gösterilmiştir. Sen eğer îman etmek isteseydin, îman etmek imkânını bulurdun.
“Âyetlerim”den kasıt, Kur’ân-ı Kerîm’dir.
“Âyetler” ile mucizelerin kastedildiği de söylenmiştir. Yani delil senin için açıklık kazanmış, fakat sen onu inkâr edip yalanlamıştın.
“Büyüklenmiş” yani îmana karşı büyüklük taslamış
“ve kâfirlerden olmuş idin.” Yüce Allah burada müzekkere hitab kipi ile
“büyüklenmiş ve kâfirlerden olmuş idin” diye buyurmaktadır. Çünkü “nefs: kimse” hem erkek, hem dişi hakkında kullanılır. Mesela: “Üç kişi, kimse” denilir. el-Müberred dedi ki: Araplar “bir insan” anlamında: “Bir kimse” derler.
er-Rabî’ b. Enes, Ummu Seleme’den rivâyet ettiğine göre Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) bu âyeti şöyle okumuştur: “Sana (dişiye hitab kipi ile) âyetlerim gerçekten gelmiş idi. Sen ise onları yalanlamış, büyüklenmiş ve kâfirlerden olmuş idin.” el-A’meş de
“Hayır, sana âyetlerim… gelmiş idi” anlamındaki âyeti: “Hayır, ona âyetlerim gelmiş idi” diye okumuştur. Bu da (hitab kipinin) müzekker oluşuna delil teşkil etmektedir. er-Rabî’ b. Enes, Ummu Seleme’ye yetişmemiştir, ancak bu kıraat de caizdir. Çünkü “nefs (kimse)” hem erkek, hem dişi için kullanılabilir. Kimileri bu kıraati kabul etmeyerek şöyle demiştir: O takdirde “te” harfi kesreli okunmalı ve ayrıca: ” Ve sen kâfir dişilerden idin” şeklinde olması gerekirdi.
en-Nehhâs şöyle demektedir: Böyle olması gerekmemektedir. Çünkü ondan öncesinin: “Kimse… demesin” şeklinde olmakla birlikte daha sonradan: “ Ve gerçekten ben alay edenlerdendim” diye buyurmakta, bunun yerine (müennes çoğul olarak getirilmesi gereken de denilmemiştir. Arapçada “te” harfi esreli okunmak suretiyle: ” Büyüklenmiş… ve olmuş idin” ifadesinin takdiri ise “Alay eden topluluktan yahut alay eden insanlardan yahut alay eden kimselerden (oldun)” şeklindedir.