Vasiyetlerin Çekişmesi

Köle azadı sebebiyle vasiyetler hali olur, üçte biri geçer ve vereseler de söz konusu fazlalığı geri verirlerse, bu takdirde üçte birlik kısım vasiyetlerin miktarına göre kendilerine vasiyet bırakılanlar arasında taksim edilir. Eksiklik ise -miraslar maldan fazla olması halinde- herkes hakkında vasiyetten düşen malın miktarıyla avl meselelerine dahil olur. Eğer bunlarda köle azadı varsa, işte bu durumda İmam Ahmed’den iki görüş gelmiştir:
Birinci görüşü: Üçte birlik miktar tüm vasiyetler arasında taksim edilir, köle azadı olsun başkası olsun, hepsi eşittir. Zikredildiği üzere bu taksimat icra edilir. Bu, İbn Sirin, Şabi ve Ebu Sevr’in kavlidir. Çünkü onlar, bunu hak etme sebebi açısından eşit konumda sayılmaktadırlar; dolayısıyla -diğer vasiyetlerde olduğu gibi- bunda da eşitlenirler.
İkinci görüşü: Köle azadı öne geçer ve onunla taksimata başlanır. Eğer ondan artacak bir şey olursa, vasiyet miktarlarına göre vasiyet sahipleri arasında taksim yapılır. Bunu, İmam Malik, Sevri ve İshak söylemiştir. Çünkü ortada Allah (c.c.)’un hakkı vardır ve kul hakkı vardır; dolayısıyla köle azadı daha öncelikli sayılmaktadır. Bir de sirayet delili daha kuwetli ve rahin (rehin bırakan) ile müflis’e göre uygulaması daha güçlüdür.
el-Hasen ve İmam Şafii’ den de bu iki görüş gibi iki tane (farklı) kavil gelmiştir.