Eşlerine düşkün ve yaşıt kadınlar olarak
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Uruben (eşlerine düşkün/sevgi dolu) etrâben (yaşıtlar).
Mukatil Tefsiri
Yani zikredilen bu kadınlar eşlerine sevgiyle bağlı ve birbirleriyle yaşıttırlar.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle demektedir: Biz onları bakire, nazlı, eşlerine sevgi gösteren ve kocalarıyla güzel geçinen kadınlar yaptık. Bu ifade çoğuldur; tekili eşine sevgiyle bağlanan kadın anlamındaki kelimedir. Nitekim elçi kelimesinin çoğulu elçiler, koparılmış meyve kelimesinin çoğulu da koparılmış meyveler şeklinde gelir. Lebîd’in şu sözü de bu kullanımdandır: Develerin üzerindeki mahfelerde, çirkin sözlü olmayan, eşine sevgi gösteren, kalçaları dolgun ve güzelliğinden dolayı bakışların önünde kamaştığı bir kadın vardır. Tefsir ehli de bu hususta bizim söylediğimize benzer şeyler söylemiştir. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İsmail b. Ebân ve İsmail b. Sabîh, Ebû İdrîs’ten, o Sevr b. Zeyd’den, o İkrime’den, o da İbn Abbas’tan Eşlerine düşkün ve yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle rivayet etti: Eşlerine iltifat edip sevgi gösteren kadınlardır. Ali bana rivayet ederek dedi ki: Bize Ebû Sâlih rivayet etti ve dedi ki: Bana Muâviye, Ali’den, o da İbn Abbas’tan Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Âşık kadınlar demektir. Muhammed b. Sa‘d bana rivayet ederek dedi ki: Bana babam, amcamdan, o babasından, o da kendi babasından, İbn Abbas’ın Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle dediğini rivayet etti: Bunlar kocalarına sevgi ve muhabbet gösteren kadınlardır. Süleyman b. Ubeydullah el-Gaylânî bana rivayet ederek dedi ki: Bize Eyyûb rivayet etti ve dedi ki: Bize Kurre, Hasan’dan şöyle haber verdi: Bu ifade âşık kadın anlamındadır. Muhammed b. Müsenna bana rivayet ederek dedi ki: Bize Muhammed b. Ca‘fer rivayet etti ve dedi ki: Bize Şu‘be, Simâk’tan, o da İkrime’den bu ayetteki Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Nazlı ve cilveli kadınlar demektir. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Yemân, Şu‘be’den, o Simâk’tan, o da İkrime’den şöyle rivayet etti: Nazlı ve cilveli kadınlardır. Ya‘kûb bana rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Uleyye rivayet etti ve dedi ki: Bize Umâre b. Ebî Hafsa, İkrime’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Nazlı ve cilveli kadınlardır. Ali b. Hasan el-Ezdî bana rivayet ederek dedi ki: Bize Yahyâ b. Yemân, Ebû İshak et-Teymî’den, o Sâlih b. Hayyân’dan, o da Ebû Büreyde’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Mekke dilinde sevgisini belli eden kadın, Medine dilinde ise nazlı ve cilveli kadın demektir. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Yemân rivayet etti ve dedi ki: İbrahim et-Teymî’yi, yani İbn Züberkân’ı Sâlih b. Hayyân’dan, o da Ebû Yezîd’den bunun benzerini rivayet ederken işittim. İbn Humeyd bize rivayet ederek dedi ki: Bize Cerîr, Muğîre’den, o Osman b. Beşşâr’dan, o da Temîm b. Hazlem’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kadının kocasıyla güzel geçinmesidir. Ya‘kûb bana rivayet ederek dedi ki: Bize Hüşeym rivayet etti ve dedi ki: Bize Muğîre, Osman b. Beşşâr’dan, o da Temîm b. Hazlem’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle haber verdi: Bunun anlamı, kocasıyla güzel geçinen kadındır. Araplar bir kadın kocasıyla güzel geçindiğinde onun hakkında bu ifadeyi kullanırlardı. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Yemân, Üsâme b. Zeyd b. Eslem’den, o da babasından Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Güzel sözlü kadınlardır. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân’dan, o Husayf’tan, o da Mücâhid’den şöyle rivayet etti: Âşık kadınlardır. Yine İbn Yemân, Şerîk’ten, o Husayf’tan, o da Mücâhid ve İkrime’den bunun benzerini rivayet etti. Yine İbn İdrîs, Husayn’dan, o da Mücâhid’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Sevgi gösteren kadınlardır. İbn Humeyd bize rivayet ederek dedi ki: Bize Mihrân, Süfyân’dan, o Husayf’tan, o da Mücâhid’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Âşık kadınlardır. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân’dan, o Sâlim el-Aftas’tan, o da Saîd b. Cübeyr’den bunun benzerini rivayet etti. İbn Humeyd bize rivayet ederek dedi ki: Bize Mihrân, Süfyân’dan, o Gâlib Ebû Hüzeyl’den, o da Saîd b. Cübeyr’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Bunlar kocalarını arzulayan kadınlardır. Ebû Küreyb bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Yemân, Mübarek b. Fudâle’den, o da Hasan’dan şöyle rivayet etti: Kocasını arzulayan kadındır. Yine İbn İdrîs bize rivayet ederek dedi ki: Bize Osman b. Esved, Abdullah b. Ubeydullah’tan şöyle haber verdi: Eşlerine düşkün kadın, kocasını arzulayan kadındır. İbn Humeyd bize rivayet ederek dedi ki: Bize Mihrân, Osman b. Esved’den, o Abdullah b. Ubeyd b. Umeyr’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Bu, kocasını arzulayan kadındır; bir adamın dişi deve hakkında da onun böyle olduğunu söylediğini görmez misin? İbn Abdüla‘lâ bize rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma‘mer’den, o da Katâde’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kocalarına âşık kadınlardır. Bişr bize rivayet ederek dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti ve dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den Eşlerine düşkün ve yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kocalarına âşıktırlar ve onları çok severler. Hüseyin’den bana şöyle nakledildi: Ebû Muâz’ın şöyle dediğini işittim: Bize Ubeyd haber verdi ve dedi ki: Dahhâk’ın şöyle dediğini işittim: Eşlerine düşkün kadınlar, sevgi gösteren kadınlardır. Muhammed b. Amr bana rivayet ederek dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti ve dedi ki: Bize Îsâ rivayet etti; Hâris de bana rivayet ederek dedi ki: Bize Hasan rivayet etti ve dedi ki: Bize Verkâ rivayet etti; her ikisi İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den Eşlerine düşkün ve yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kocalarına sevgi gösteren kadınlardır. Yûnus bana rivayet ederek dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi ve dedi ki: İbn Zeyd, Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle dedi: Güzel konuşan kadınlardır. İbn Berkî bize rivayet ederek dedi ki: Bize Amr b. Ebî Seleme rivayet etti ve dedi ki: Evzâî’ye Eşlerine düşkün sözü soruldu; o da Yahyâ’nın bunların âşık kadınlar olduğunu söylediğini işittim, dedi. Ahmed b. Abdurrahman bize rivayet ederek dedi ki: Bize Muhammed b. Ferec es-Sadefî ed-Dimyâtî, Amr b. Hâşim’den, o Ebû Kerîme’den, o Hişâm b. Hassân’dan, o Hasan’dan, o annesinden, o da Ümmü Seleme’den şöyle rivayet etti: Ben, Ey Allah’ın elçisi, Eşlerine düşkün ve yaşıt kadınlar sözünü bana açıkla, dedim. O şöyle buyurdu: Eşlerine düşkün, onlara âşık ve sevgi gösteren kadınlar; yaşıt ise aynı yaşta yaratılmış kadınlar demektir. Muhammed b. Hafs Ebû Ubeyd el-Vassâbî bana rivayet ederek dedi ki: Bize Muhammed b. Humeyr rivayet etti ve dedi ki: Bize Sâbit b. Aclân rivayet etti ve dedi ki: Saîd b. Cübeyr’in İbn Abbas’tan Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet ettiğini işittim: Bu kelimenin anlamı özlem ve şevktir. Kıraat âlimleri bu kelimenin okunuşunda da ihtilaf etmiştir. Medineli bazı kıraat âlimleri ile Kûfeli bazı kıraat âlimleri onu her iki harfi de ötreli okuyarak okumuştur. Kûfe ve Basra kıraat âlimlerinden bazıları ise ilk harfi ötreli, ikinci harfi sakin okuyarak okumuştur; bu Temîm ve Bekr kabilelerinin dilidir. Her iki harfin ötreli okunması, zikrettiğim sebepten dolayı bana göre doğruya daha yakındır; çünkü bu kelime eşine düşkün kadın anlamındaki tekil kelimenin çoğuludur ve bu kalıplardaki kelimeler çoğul yapılırken, ister eril ister dişil olsun, iki harfi de ötreli bir çoğul kalıbına dönüşür. Bununla birlikte ikinci harfin sakin okunması da mümkündür; ancak zikrettiğim okuyuş, hafifletilmiş okuyuşa göre dil bakımından daha güçlüdür. Yaşıt kadınlar ifadesi ise onların aynı yaşta ve birbirine denk olmaları anlamındadır. Bunun tekili yaşıt anlamındaki kelimedir; benzer ve benzerler denilmesi gibidir. Tefsir ehli de bu hususta bizim söylediğimize benzer şeyler söylemiştir. Ali b. Hüseyin b. Hâris bana rivayet ederek dedi ki: Bize Muhammed b. Rebîa, Seleme b. Sâbûr’dan, o Atıyye’den, o da İbn Abbas’tan şöyle rivayet etti: Yaşıtlar, birbirine eşit olanlardır. Muhammed b. Amr bana rivayet ederek dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti ve dedi ki: Bize Îsâ rivayet etti; Hâris de bana rivayet ederek dedi ki: Bize Hasan rivayet etti ve dedi ki: Bize Verkâ rivayet etti; her ikisi İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den Yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle rivayet etti: Birbirlerinin benzerleridir. Bişr bize rivayet ederek dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti ve dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den Yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle rivayet etti: Aynı yaştadırlar. İbn Abdüla‘lâ bana rivayet ederek dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma‘mer’den, o da Katâde’den bunun benzerini rivayet etti. Hüseyin’den bana şöyle nakledildi: Ebû Muâz’ın şöyle dediğini işittim: Bize Ubeyd rivayet etti ve dedi ki: Dahhâk’ın Yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle dediğini işittim: Yaşıtlar, birbirine eşit olanlardır.
Zemahşeri Tefsiri
Eşlerine düşkün kelimesinin hafifletilmiş bir okuyuşu da nakledilmiştir. Bu kelime, kocasına sevgi gösteren ve onunla güzel geçinen kadın anlamındaki kelimenin çoğuludur. Yaşıt kadınlar ise yaş bakımından birbirine eşit kadınlar demektir; otuz üç yaşındadırlar ve eşleri de aynı yaştadır. Allah’ın elçisinden şöyle rivayet edilmiştir: Cennet ehli cennete kılsız, sakalsız, beyaz tenli, kıvırcık saçlı, gözleri sürmeli ve otuz üç yaşında olarak girerler.
Kurtubi Tefsiri
Eşlerine düşkün kelimesi, kocasına sevgiyle bağlanan kadın anlamındaki kelimenin çoğuludur. İbn Abbas, Mücâhid ve başkaları bunların kocalarına âşık kadınlar olduğunu söylemişlerdir. İbn Abbas’tan ayrıca bunların eşlerine iltifat edip sevgi gösteren kadınlar olduğu rivayet edilmiştir. İkrime, nazlı ve cilveli kadınlar demiştir. İbn Zeyd bunun Medine halkının dilindeki anlam olduğunu söylemiştir. Lebîd’in şu sözü de bundandır: Çadırda, çirkin sözlü olmayan, eşine sevgi gösteren, kalçaları dolgun ve güzelliğinden bakışları kamaştıran bir kadın vardır. Mekke halkının dilinde ise bu kelime, sevgi ve nazını açıkça gösteren kadın anlamındadır. Zeyd b. Eslem’den bunların güzel konuşan kadınlar olduğu da rivayet edilmiştir. İkrime ve Katâde ise bunların kocalarına sevgi gösteren kadınlar olduğunu söylemişlerdir. Kelimenin kökü, açıklamak ve açıkça ifade etmek anlamından gelir; buna göre bu kadın, sevgisini naz, cilve ve güzel sözlerle kocasına açıkça gösterir. Bunun, kocasıyla güzel geçinen kadın anlamında olduğu da söylenmiştir; böylece onunla beraberlik daha hoş olur. Ca‘fer b. Muhammed, babasından, o da dedesinden Allah’ın elçisinin Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: Konuşmaları Arapçadır. Hamza ile Âsım’dan Ebû Bekir, kelimeyi ikinci harfini sakin okuyarak okumuşlardır. Diğer kıraat âlimleri ise ikinci harfi ötreli okumuştur; bu iki okuyuş da bu çoğul kalıbında caizdir. Yaşıt kadınlar ifadesi ise aynı doğum çağında, birbirine denk ve aynı yaşta, yani otuz üç yaşında kadınlar demektir. Kadınlar için yaşıtlar, erkekler için ise akranlar denilir. Araplar, çocukluk çağını geçmiş fakat yaşlılık çağına ulaşmamış kadınlara meylederlerdi. Mücâhid bunun birbirine benzeyen ve denk kadınlar anlamına geldiğini söylemiştir. Süddî ise onların ahlak bakımından da denk olduğunu, aralarında nefret ve kıskançlık bulunmadığını söylemiştir.
İbn Kesir Tefsiri
Eşlerine düşkün ifadesi hakkında Saîd b. Cübeyr, İbn Abbas’tan bunun kocalarına sevgi gösteren kadınlar anlamına geldiğini rivayet etmiştir. Dahhâk, İbn Abbas’tan bunların kocalarına âşık kadınlar olduğunu ve kocalarının da onlara âşık olduğunu rivayet etmiştir. Abdullah b. Sercis, Mücâhid, İkrime, Ebü’l-Âliye, Yahyâ b. Ebî Kesîr, Atıyye, Hasan, Katâde, Dahhâk ve başkaları da böyle söylemişlerdir. Sevr b. Yezîd, İkrime’den şöyle rivayet etmiştir: İbn Abbas’a Eşlerine düşkün sözü soruldu; o, Kocasına cilve yapan kadındır, dedi. Şu‘be, Simâk’tan, o İkrime’den bunun nazlı ve cilveli kadın anlamına geldiğini rivayet etmiştir. Ecleh b. Abdullah, İkrime’den bunun sevgi ve nazını gösteren kadın anlamına geldiğini rivayet etmiştir. Sâlih b. Hayyân, Abdullah b. Büreyde’den Eşlerine düşkün sözü hakkında şöyle rivayet etmiştir: Mekke halkının dilinde sevgi ve nazını gösteren, Medine halkının dilinde ise cilveli kadın demektir. Temîm b. Hazlem bunun kocasıyla güzel geçinen kadın anlamına geldiğini söylemiştir. Zeyd b. Eslem ve oğlu Abdurrahman ise güzel konuşan kadınlar anlamında olduğunu söylemişlerdir. Yaşıt kadınlar ifadesi hakkında Dahhâk, İbn Abbas’tan onların aynı yaşta, otuz üç yaşında kadınlar olduğunu rivayet etmiştir. Mücâhid bunun birbirine eşit kadınlar anlamına geldiğini, başka bir rivayette birbirinin benzeri anlamına geldiğini söylemiştir. Atıyye, yaşıtlar ve akranlar demiştir. Süddî ise bunun ahlak bakımından birbirine denk, aralarında kin ve kıskançlık bulunmayan kadınlar anlamına geldiğini söylemiştir; yani dünyadaki birbirine düşman kumalar gibi değildirler. İbn Ebî Hâtim şöyle rivayet etmiştir: Bize Ebû Saîd el-Eşecc rivayet etti; bize Ebû Üsâme, Abdullah b. Kehf’ten, o Hasan ve Muhammed’den Eşlerine düşkün ve yaşıt kadınlar sözü hakkında şöyle rivayet etti: Yaşları birbirine eşittir; hep birlikte kaynaşır ve birlikte eğlenirler.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…