Ali b. Muhammed’in, Salih b. Ebi Hammâd’dan, onun Hüseyin b. Yezîd’den, onun Hasan b. Ali b. Ebi Hamza’dan, onun İbrahim b. Ömer’den rivayet ettiğine göre Ebu Abdullah şöyle buyurdu:

“Allah Tebâreke ve Teâlâ, harflerden oluşan fakat seslendirilmeyen, lafızla ifade edilen fakat konuşulan bir söz olmayan, şahsiyet sahibi fakat cisimleştirilmemiş, benzetmeyle nitelenmemiş, herhangi bir renkle boyanmamış bir isim yarattı. Yönler ondan uzaklaştırılmış, sınırlar ondan kaldırılmıştır. Onu tasavvur eden her tasavvur sahibinin duyusu ona ulaşamaz. O gizlidir fakat örtülü değildir.

Daha sonra onu aynı anda dört parçadan oluşan tam bir kelime yaptı; bunların hiçbiri diğerinden önce değildi. Sonra yaratıkların ihtiyaç duyması sebebiyle bunlardan üç ismi ortaya çıkardı, birini ise gizledi. İşte bu gizlenen isim, saklı ve korunmuş isimdir.

Ortaya çıkan isimler bunlardır. Bunların zahiri Allah Tebâreke ve Teâlâ’dır. Allah, bu isimlerin her biri için dört temel dayanak meydana getirdi. Böylece on iki temel oluştu. Sonra bu temellerin her biri için, onlara nispet edilen otuz isim-fiil yarattı.

Bunlar şunlardır:

Rahmân, Rahîm, Melik, Kuddûs, Hâlık, Bârî, Musavvir, Hay, Kayyûm, ‘O’nu ne uyuklama tutar ne uyku’ (Bakara 255), Alîm, Habîr, Semî‘, Basîr, Hakîm, Azîz, Cebbâr, Mütekebbir, Aliyy, Azîm, Muktedir, Kâdir, Selâm, Mü’min, Müheymin, Bârî, Münşi’, Bedî‘, Refî‘, Celîl, Kerîm, Râzık, Muhyî, Mümît, Bâis ve Vâris.

İşte bu isimler ve bunlara bağlı olan diğer güzel isimler, üç yüz altmış isme tamamlanıncaya kadar bu üç isme nispet edilirler. Bu üç isim birer esastır. Allah, gizlenmiş ve saklanmış olan tek ismi bu üç isimle perdelemiştir.

Bu da Aziz ve Celil olan Allah’ın şu sözüdür:

‘De ki: İster Allah diye çağırın, ister Rahmân diye çağırın; hangisiyle çağırırsanız çağırın, en güzel isimler O’nundur.’ (İsrâ 110)”

Ahmed b. İdrîs’in, Hüseyin b. Abdullah’tan, onun Muhammed b. Abdullah, Musa b. Ömer ve Hasan b. Ali b. Osman’dan, onların da İbn Sinân’dan rivayet ettiğine göre İbn Sinân şöyle dedi:

Ebu’l-Hasan er-Rızâ’ya:

“Aziz ve celil olan Allah, mahlûkatı yaratmadan önce kendi zâtını biliyor muydu?” diye sordum.

Şöyle buyurdu:

“Evet.”

Ben:

“Peki kendisini görüyor ve işitiyor muydu?” dedim.

Şöyle buyurdu:

“Buna ihtiyaç duymuyordu. Çünkü kendisine soru soran ve kendisinden talepte bulunan biri yoktu. O, kendisidir; zâtı da kudretinin kendisidir ve kudreti her şeye nüfuz edicidir. Bu sebeple kendisini isimlendirmeye ihtiyaç duymazdı. Ancak başkalarının kendisine o isimlerle dua edebilmesi için kendisi adına isimler seçti. Çünkü bir isimle çağrılmazsa bilinmez. Kendisi için seçtiği ilk isim ‘el-Aliyyü’l-Azîm’dir; çünkü O bütün şeylerden daha yücedir. Bunun mânası Allah’tır. ‘el-Aliyyü’l-Azîm’ O’nun isimlerinin ilkidir. O, her şeyin üstündedir ve her şeyden yücedir.”

Aynı isnadla Muhammed b. Sinân şöyle dedi:

Ona:

“İsim nedir?” diye sordum.

Şöyle buyurdu:

“İsim, nitelenen bir varlığın sıfatıdır.”

Muhammed b. Ebi Abdullah’ın, Muhammed b. İsmail’den, onun bazı ashabından, onun Bekr b. Salih’ten, onun Ali b. Salih’ten, onun Hasan b. Muhammed b. Hâlid b. Yezîd’den, onun Abdüla‘lâ’dan rivayet ettiğine göre Ebu Abdullah şöyle buyurdu:

“Allah’ın ismi, Allah’ın kendisi değildir. Üzerine herhangi bir şeyin ismi uygulanan her şey yaratılmıştır; Allah bundan müstesnadır. Dillerin ifade ettiği veya ellerin yazdığı her şey yaratılmıştır. Allah ise onların ulaşabildiği bütün gayelerin ötesindeki gayedir. Gayeye ulaşılan şey, gayenin kendisi değildir. Gaye nitelenmiştir; nitelenen her şey ise yapılmış ve meydana getirilmiştir. Eşyayı meydana getiren ise belirlenmiş bir sınırla nitelenmez. O, başkasının meydana getirmesiyle oluşmuş değildir ki mahiyeti onun eseriyle bilinsin. Bir sona ulaşmış da değildir ki o son kendisinden başka bir şey olsun.

Kim bu hükmü anlarsa asla sapmaz. İşte bu, katışıksız tevhiddir. O hâlde onu koruyun, tasdik edin ve Allah’ın izniyle iyice anlayın.”

Ebu Abdullah şöyle buyurdu:

“Kim Allah’ı bir perde, bir suret veya bir örnek vasıtasıyla bildiğini iddia ederse müşriktir. Çünkü onun perdesi, örneği ve sureti Allah’tan başkadır. Allah ise birdir, tektir. Başkası aracılığıyla Allah’ı tanıdığını iddia eden kimse O’nu nasıl birleyebilir? Allah’ı ancak Allah ile tanıyan kişi gerçekten Allah’ı tanımıştır. Kim O’nu O’nunla tanımazsa, Allah’ı tanımış değildir; o sadece Allah’tan başkasını tanımıştır. Yaratıcı ile yaratılmış arasında hiçbir şey yoktur. Allah, eşyayı herhangi bir şeyden yaratmaksızın yaratandır. Allah isimleriyle adlandırılır; fakat O, isimlerinin kendisi değildir. İsimler de O’nun kendisi değildir.”