Ve İblis’in tüm orduları da.
Diyanet Vakfı
94, 95. Artık onlar, o azgınlar ve İblis orduları, toptan oraya tepetaklak (cehenneme) atılırlar.
Kurtubi Tefsiri
Onlar ve azgınlar İblis’in orduları ile hep birlikte yüzleri üstü oraya atılırlar.
“Onlar ve azgınlar” yani uydurma ilahlar
“İblis’in orduları ile” onun zürriyet inden gelenlerle beraber
“hep birlikte yüzleri üstü oraya atılırlar.” Tepe aşağı oraya yıkılırlar. Şöyle de açıklanmıştır: Onlar yukarıdan aşağıya oraya bırakılırlar ve biri diğerinin üstüne’atılır. Orada bir araya toplanırlar, diye de açıklanmıştır.
“Yüzleri üstü… atılırlar” âyeti, “topluluk” anlamına gelen (……..)’dan alınmıştır. Bu açıklamayı el-Herevî yapmıştır.
en-Nehhâs der ki: Bu lâfız bir şeyin büyük çoğunluğu anlamına gelen; den türetilmiştir. Atlılar topluluğuna da; ile denilir.
İbn Abbâs dedi ki: Hepsi bir araya toplanır ve cehenneme atılırlar.
Mücahid ise Yukarıdan aşağıya yuvarlanırlar, diye açıklamıştır. Mukaril de: Oraya bırakılırlar, atılırlar, demektir, der. Hepsinin de anlamı birdir. “Bir şeyi toplayıp, sonra da yerine fırlatıp attım” denilir. O kimse büyük büyük lokmalar alıyor” denilir. Beddua esnasında da “Allah müslümanların düşmanlarını yıksın” denilir, denilmez. “Onu döktü ve altını üstüne getirdi” demektir. İşle yüce Allah’ın:
“Hep birlikte yüzleri üstü oraya atılırlar” âyeti da buradan gelmektedir. Bunun aslı şeklinde olup, ortadaki “be” harfi yerine iki “be”nin bir arada bulunmasının telaffuzu ağır geldiğinden dolayı değiştirilerek yerine “kef” harfi getirilmiştir,
es-Süddîdedi ki:
“Yüzleri üstü oraya atılırlar” âyetindeki zamir Arap müşriklerine aittir.
“İblis’in orduları” ile ilgili olarak yapılan bir açıklamaya göre de İblis’in pullara tapmaya çağırıp kendisine uyan herkes de onun ordusudur (ve onunla birlikte cehenneme atılacaklardandır.)
Katâde, el-Kelbî ve Mukâtil dedi ki:
“Azgınlar”dan kasıt şeytanların kendileridir. Bir diğer açıklamaya göre putlar demir ve bakır gibi maddelerden oldukları halde cehenneme atılacaktır. Buna sebeb ise onlarla başkalarını azaplandırmaktır.