Onlardan önce nice nesilleri helak etmiş olmamız, yurtlarında gezip dolaştıkları hâlde onlara yol göstermedi mi? Şüphesiz bunda ayetler vardır. Hâlâ işitmezler mi?
Diyanet Vakfı
Halen yurtlarında gezip dolaştıkları kendilerinden önceki nice nesilleri helak edişimiz onları doğru yola sevketmedi mi? Bunlarda elbette ibretler vardır. Hala kulak vermezler mi?
Kurtubi Tefsiri
Meskenlerinde gezip dolaştıkları kendilerinden önceki nice nesilleri helâk etmemiz artık onları doğru yola iletmedi mi? Muhakkak bunda âyetler vardır. Hâlâ dinlemeyecekler mi?
“Artık onları doğru yola iletmedi mi?” âyetini Ebû Abdurrahman es-Sülemî, Katade ve Yakub’dan Ebû Zeyd “nun” İle: “Onlara hidayet vermedik mi?” (anlamında) okumuşlardır. Bu (anlaşılması) açık bir kıraattir. en-Nehhâs şöyle demektedir: “Ya” ile (iletmedi mi, anlamındaki kıraat) okuyuşun açıklanması zordur. Çünkü şöyle denilir: Fiilin mutlaka bir failinin olması gerekir, “İletmedi” fiilinin faili nerede? Nahivciler bu hususta birtakım açıklamalar yapmışlardır. el-Ferrâ’ der ki: Buradaki: “Nice” lâfzı “iletmedi” anlamındaki fiil ile ref mahallindedir. Ancak bu nahivcilerin: İstifham (soru edatların)da da: “Nice” edatında da Önceki lâfızlar hiçbir şekilde amel etmezler, şeklindeki kanaatlerine aykırıdır.
Ebû’l-Abbas’ın görüşüne göre ise: “İletti” âyeti: “Hidayete delalet etmekte olup: “Hidayet onları hidayete iletmedi mi?” demektir. Manası: “Allah onları hidayete iletmedi mi” şeklinde olduğu da söylenmiştir. Bu durumda ister “ya” ile okunsun, ister “nun” ile okunsun anlam birdir. Biz onlara kendilerinden önceki kâfir nesilleri helâk ettiğimizi açıklamadık mı, demek olur. ez-Zeccâc da şöyle demektedir: “Nice” lâfzı, “Helâk ettik” fiili ile nasb mahallindedir.
“Meskenlerinde gezip dolaştıkları” âyetinde yer alan
“gezip dolaştıkları” lâfzındaki zamirin helâk edilenlerin meskenlerinde yürüyenlere ait olma ihtimali vardır. İşte bunlar onların meskenlerinde yürümekte ve ibret almamaktadırlar, demek olur. Bu zamirin helâk edilenlere ait olma ihtimali de vardır, o takdirde hal olur. Anlamı da: Onlar meskenlerinde yürümekte iken Biz onları helâk ettik, şeklinde olur.
“Muhakkak bunda âyetler vardır. Hâlâ” Allah’ın âyetlerini
“dinlemeyecekler” ve öğüt almayacaklar
“mı?”