Onlardan aldığımız söz sebebiyle Tur’u üzerlerine kaldırdık. Kendilerine: ‘Kapıdan secde ederek girin’ dedik. Yine kendilerine: ‘Cumartesi konusunda haddi aşmayın’ dedik ve onlardan sağlam bir söz aldık.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve refa’na (ve kaldırdık) fevkahum (üzerlerine) et tura (Turu dağı) bi misakihim (ahitleşmeleri sebebiyle) ve kulna (ve dedik) lehum (onlara) udhulu (girin) el babe (kapıdan) succeden (secde ederek) ve kulna (ve dedik) lehum (onlara) la (sakın) ta’du (aşmayın) fis sebti (cumartesi hakkında) ve ehazna (ve aldık) منهم (onlardan) misakan (bir sözleşme) galiza (sağlam)
Mukatil Tefsiri
Allah Teâlâ Tur Dağı’nı onların başlarının üzerine kaldırdı. Cebrâil dağı kaldırmış, onlar ise dağın eteğinde bulunuyorlardı. Bu, Tevrat’ta bulunan hükümleri kabul etmeleri için alınan söz sebebiyledir. “Kapıdan secde ederek girin.” buyruğunda kastedilen, Hıtta kapısıdır. “Cumartesi günü haddi aşmayın.” buyruğu ise cumartesi günü balık avlamamalarını emretmektedir. Allah onlardan güçlü ve ağır bir söz aldı. Bu söz, Tevrat’ta bulunan ilahî ahdi kabul etmeleriydi.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah’ın, “Tur’u üzerlerine kaldırdık” buyruğunun anlamı şudur: Onların üzerine dağı kaldırdık. Bu olay, Tevrat’ta bulunan hükümlerle amel etmeyi ve Musa’nın kendilerine getirdiği emirleri kabul etmeyi reddettikleri zaman gerçekleşmiştir.
“Onlardan aldığımız söz sebebiyle” buyruğu ise şu anlama gelir: Allah’a verdikleri söz ve ahit sebebiyle. Çünkü onlar, Tevrat’ta bulunan hükümlerle amel edeceklerine dair Allah’a söz vermişlerdi.
“Kendilerine: ‘Kapıdan secde ederek girin’ dedik” buyruğunda kastedilen, “Hıtta Kapısı”dır. Onlara bu kapıdan secde ederek girmeleri emredilmişti. Fakat onlar emre uymayıp kalçaları üzerinde sürünerek girdiler.
“Kendilerine: ‘Cumartesi konusunda haddi aşmayın’ dedik” buyruğunun anlamı şudur: Cumartesi günü size helâl kılınan sınırları aşarak haram kılınan şeylere yönelmeyin.
Bu konuda Katâde şöyle demiştir:
“Kapıdan secde ederek girin” buyruğu hakkında bize anlatıldığına göre bu, Beytülmakdis’in kapılarından biriydi.
“Cumartesi konusunda haddi aşmayın” buyruğu ise şu anlama gelir: O topluluğa cumartesi günü balık yememeleri ve balıklara yönelmemeleri emredildi. Bunun dışındaki günlerde ise kendilerine helâl kılınmıştı.
Kıraat âlimleri bu ifadeyi farklı şekillerde okumuşlardır. İslam beldelerindeki kıraat imamlarının çoğu, “لا تَعْدُوا” şeklinde hafif okuyarak kıraat etmişlerdir. Bu okuyuştaki anlam, “haddi aşmayın, sınırı geçmeyin” demektir. Arapçada “عدا” fiili, bir konuda hakkın sınırını aşmak anlamında kullanılır.
Medine kıraat âlimlerinden bazıları ise “لا تَعَدُّوا” şeklinde, “تعتدوا” kökünden gelen ve idgam yapılmış bir okuyuşla kıraat etmişlerdir. Anlam bakımından iki kıraat arasında önemli bir fark yoktur.
“Onlardan sağlam bir söz aldık” buyruğu ise şu anlama gelir:
Onlardan kuvvetli, pekiştirilmiş ve ağır bir ahit aldık. Bu ahit, Allah’ın kendilerine emrettiği şeyleri yerine getirmeleri ve yasakladığı şeylerden uzak durmaları üzerineydi. Bu ayette zikredilen hususlar da, Tevrat’ta bulunan diğer emir ve yasaklar da bu ahdin kapsamına dahildi.
Daha önce, onların neden kapıdan secde ederek girmelerinin emredildiği, bu emir karşısında nasıl davrandıkları, kıssalarının ayrıntıları, cumartesi yasağının mahiyeti ve bu konuda nasıl haddi aştıkları ayrıntılı biçimde açıklanmıştı. Bu sebeple burada bunların tekrar edilmesine gerek duyulmamıştır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…