Ve siz gaflet içinde oyalanıyorsunuz.
Diyanet Vakfı
Ve siz gaflet içinde oyalanmaktasınız!
Kurtubi Tefsiri
Hem oynayıp eğlenirsiniz?
“Hem oynayıp eğlenirsiniz” oyalanmakta ve yüz çevirmektesiniz, demektir. Bu açıklama İbn Abbâs’tan nakledilmiş olup bunu kendisinden el-Valibi ile el-Avfî nakletmiştir. İkrime de ondan şöyle dediğini rivâyet etmektedîr: Bu lâfız Himyerlilerin lehçesinde şarkı söylemektir. “: Bize şarki söyle” denilir. Bundan dolayı Kur’ân’in okunduğunu işittiklerinde onu duymasınlar diye şarkı söyler, oyun oynarlardı.
ed-Dahhak dedi ki: “Üstünlük, yücelik ve büyüklük taslıyorsunuz” demektir. es-Sıhah’ta. şöyle denilmektedir: “Büyüklenerek başını kaldırdı” demektir. Başını yukarı doğru kaldıran herkese: (……) denilir. Şair de şöyle demiştir:
“Onlar geceleyin başlarını yukarı doğru kaldırırlar (yatıp uyumazlar)
ve azıkları da hafiftir.”
Onların karınlarında yem yok, demek istemektedir.
İbnu’l-Arabî dedi ki; ” Yükseğe çıktım” demektir. “Develer süratlice yürüdü” demektir. “Oyalanmak, eğlenmek” demektir. ” Oyalanan, eğlenen” anlamındadır. Mesela cariyeye: denilir ki bu da “şarkı söyleyerek bizi oyala” anlamındadır. ” Yere gübre koymak” demek olup, bu da hayvan pisliği ile külden meydana gelir. “Saçın dipten kazınması, traş edilmesi” anlamındadır ki bir söyleyişidir. Hemzeli olarak; “Adam kızgınlıktan şişti” demektir.
Ali (radıyallahü anh)’dan gelen rivâyete göre
“oyalanıp, eğlenirsiniz” âyeti namaz kılmaksızın ve namazı da beklemeksizin oturmaları anlamındadır. el-Hasen de şöyle demiştir: Bu İmâmdan önce namaza duranlarsınız, demektir. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’dan gelen şu rivâyet de bu kabildendir: Peygamber insanlar kendisini ayakta durmuş bekliyorken namaza çıktı ve: “Bana ne oluyor da sizi benden önce namaza durmak üzere ayağa kalkmış görüyorum” demiştir Maverdi, Nüket, V, 407.
el-Mehdevî de bunu Ali (radıyallahü anh)’dan, diye zikretmiştir. Buna göre Ali (radıyallahü anh) namaza çıktığında insanların ayakta durmuş, kendisini beklemekte olduklarını görünce: “Niye böyle ayakta durmuş bekliyorsunuz diye buyurmuştur. İbn Sad; Tabakat, VI, 128; Taberi, Tefsir, XXVII, 83; İbn Ebi Şeybe, Mûsannef, I, 356; Beyhaki, es-Sünenu’l-Kübra, II, 20; Yusuf b. Mûsa Ehu’l-Mehasin, Mu’tasaru’l-Muhtasar. I, 35; M. el-Azimabadi, Avnu’l-Ma’bud, II, 174. da el-Mehdevî söylemiştir. Dilde bilinen anlamı ile ise: “Oyalandı, yüz çevirdi, oyalanır, yüz çevirir” şeklindedir.
el-Müberred dedi ki: Hareketsiz duranlar” anlamındadır. Şair de şöyle demiştir:
“O genç (deve)ler Harboğulları hanımlarına getirdiler,
Mukadder olan bir şeyi; o kadınlar da bundan dolayı hareketsiz kala kaldılar.”
Salih Ebû’l-Halil dedi ki: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem):
“Şimdi siz bu sözden dolayı mı hayret edersiniz ve gülersiniz de ağlamaz mısınız? Hem oynayıp eğlenirsiniz” âyetini (insanlara açıklayıp) okuduktan sonra vefat edinceye kadar tebessüm etmesi dışında güldüğü görülmedi. Bunu en-Nehhâs zikretmektedir.