Yahut ona biraz ekle ve Kur’an’ı tane tane oku.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ev zid aleyhi (yahut artır üzerine), ve rettili’l-kur’ane (ve Kur’an’ı oku) tertila (ağır ağır, tane tane).
Mukatil Tefsiri
Yani yarıdan artırarak geceyi üçte ikiye kadar çıkar. Allah, Peygamber’i bu vakitler arasında serbest bırakmıştır. Bu hüküm, Mekke döneminde ve beş vakit namaz farz kılınmadan önceydi.
“Kur’an’ı tane tane oku” buyruğu ise Kur’an’ı ağır ağır, acele etmeden, sükûnet içinde okumak demektir. Allah’ın kelamını açık açık ortaya koyarak ve manalarını belirginleştirerek okumaktır.
Taberi Tefsiri
Yani gecenin yarısından biraz fazla ibadet et. Yüce Allah gece kıyamını farz kıldığı zaman peygamberini bu ölçüler arasında serbest bırakmıştır. Dilerse gecenin yarısını, dilerse bundan biraz daha azını, dilerse biraz daha fazlasını ibadetle geçirecekti. Rivayet edildiğine göre Resûlullah ve ashabı, daha sonra bu hüküm hafifletilinceye kadar gece namazını Ramazan gecelerindeki kıyama benzer şekilde yerine getiriyorlardı.
Bu görüşü söyleyenlerden Ebû Küreyb, Ebû Üsâme’den, o da Mis‘ar’dan, o da Semmâk el-Hanefî’den rivayet ederek Semmâk’ın şöyle dediğini nakletmiştir: İbn Abbas’ı şöyle derken işittim: “Müzzemmil sûresinin başlangıcı nazil olduğunda onlar Ramazan gecelerindeki kıyamlarına benzer şekilde gece kalkıyorlardı. Sûrenin başı ile sonu arasında yaklaşık bir yıl vardı.”
Ebû Küreyb, Muhammed b. Bişr’den, o da Mis‘ar’dan, o da Semmâk’tan rivayet ederek onun İbn Abbas’ı aynı şekilde zikrettiğini nakletmiştir. Ancak o rivayette: “Ramazan ayındaki kıyamlarına benzer şekilde” demiştir.
İbn Vekî‘, Yezîd b. Hayyân’dan, o da Mûsâ b. Ubeyde’den, o da Ümmü Seleme’nin azatlısı Muhammed b. Tahlâ’dan, o da Ebû Seleme b. Abdurrahman’dan, o da Âişe’den rivayet ederek Âişe’nin şöyle dediğini nakletmiştir:
“Ben Resûlullah için gece üzerinde namaz kıldığı bir hasır sererdim. İnsanlar bunu duyunca onun etrafında toplandılar. Bunun üzerine Resûlullah kızgın görünür halde dışarı çıktı. O insanlara karşı merhametliydi. Gece kıyamının üzerlerine farz kılınmasından korktu ve şöyle buyurdu:
‘Ey insanlar! Gücünüzün yettiği amelleri yapın. Çünkü Allah siz amelden usanmadıkça sevap vermekten usanmaz. Amellerin en hayırlısı da devamlı olanıdır.’
Ardından şu ayetler nazil oldu:
‘Ey örtüsüne bürünen! Gecenin az bir kısmı dışında kalk. Yarısında kalk yahut ondan biraz eksilt yahut ona biraz ekle.’
Öyle ki kişi kendisini bir ipe bağlayıp ona tutunuyordu. Bu şekilde sekiz ay devam ettiler. Allah onların kendi rızasını kazanmak için gösterdikleri gayreti görünce onlara merhamet etti; onları farz ibadetlere döndürdü ve gece kıyamını kaldırdı.”
İbn Humeyd, Mihrân’dan, o da Mûsâ b. Ubeyde el-Humeyrî’den, o da Muhammed b. Tahlâ’dan, o da Ebû Seleme b. Abdurrahman’dan, o da Âişe’den rivayet ederek Âişe’nin şöyle dediğini nakletmiştir:
“Resûlullah için bir hasır satın alırdım. Gecenin başında onun üzerinde namaz kılardı. İnsanlar onun namazını duyunca toplandılar. Kalabalığı görünce bunu hoş karşılamadı ve bunun üzerlerine farz kılınmasından korktu. Bunun üzerine kızgın görünür halde eve girdi. İnsanlar boğazlarını temizleyip öksürerek onun çıkmasını beklediler. Sonunda dışarı çıktı ve şöyle buyurdu:
‘Ey insanlar! Allah siz usanmadıkça sevap vermekten usanmaz; yani sevap vermekten usanmaz. Gücünüzün yettiği amelleri yapın. Çünkü amellerin en hayırlısı az da olsa devamlı olanıdır.’
Ardından kendisine ‘Ey örtüsüne bürünen! Gecenin az bir kısmı dışında kalk.’ sûresi nazil oldu. Bu emir onların üzerine yazıldı ve farz derecesine konuldu. Hatta içlerinden biri ayakta kalabilmek için kendisini bir ipe bağlayıp ona tutunuyordu. Allah onların kendi rızasını kazanmak için ne kadar yük yüklendiklerini görünce bunu kaldırdı ve şöyle buyurdu:
‘Şüphesiz Rabbin senin gecenin üçte ikisine yakınını, yarısını… kalktığını bilir…’ (Müzzemmil 20)
ayetinden:
‘Bunu tam olarak yerine getiremeyeceğinizi bildiği için tövbenizi kabul etti…’ (Müzzemmil 20)
buyruğuna kadar olan kısmı indirdi. Böylece onları farz ibadetlere döndürdü ve gönüllü olarak yaptıkları dışında gece kıyamını kaldırdı.”
Ali, Ebû Sâlih’ten, o da Muâviye’den, o da Ali’den, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek İbn Abbas’ın şu ayetler hakkında:
“Gecenin az bir kısmı dışında kalk. Yarısında kalk yahut ondan biraz eksilt yahut ona biraz ekle ve Kur’an’ı tane tane oku.”
şöyle dediğini nakletmiştir:
“Allah peygamberine ve müminlere gecenin az bir kısmı dışında gece kıyamını emretti. Bu durum müminlere ağır geldi. Sonra Allah onlara merhamet ederek yüklerini hafifletti ve şu ayeti indirdi:
‘İçinizde hastalar bulunacağını ve başkalarının yeryüzünde dolaşacağını bildi…’ (Müzzemmil 20)
ayetinden:
‘Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun.’ (Müzzemmil 20)
buyruğuna kadar. Böylece Allah genişlik verdi; hamd O’nadır. Daraltmadı.”
İbn Humeyd, Ya‘kūb’dan, o da Ca‘fer’den, o da Saîd’den rivayet ederek Saîd’in şöyle dediğini nakletmiştir:
“Allah peygamberine ‘Ey örtüsüne bürünen!’ ayetini indirdiği zaman Resûlullah on yıl boyunca Allah’ın emrettiği şekilde gece namazına kalktı. Ashabından bir topluluk da onunla birlikte kalkıyordu. Sonra Allah on yıl sonra:
‘Şüphesiz Rabbin senin gecenin üçte ikisine yakınını, yarısını ve üçte birini kalktığını ve seninle birlikte olanlardan bir topluluğun da böyle yaptığını bilir…’ (Müzzemmil 20)
ayetinden:
‘Namazı dosdoğru kılın.’ (Müzzemmil 20)
buyruğuna kadar olan kısmı indirdi. Böylece Allah on yıl sonra onların yükünü hafifletti.”
İbn Humeyd, Yahyâ b. Vâdıh’tan, o da Hüseyin’den, o da Yezîd’den, o da İkrime ve Hasan’dan rivayet ederek onların şöyle dediklerini nakletmiştir:
“Müzzemmil sûresindeki:
‘Gecenin az bir kısmı dışında kalk. Yarısında kalk yahut ondan biraz eksilt yahut ona biraz ekle ve Kur’an’ı tane tane oku.’
ayetini,
‘Bunu tam olarak yerine getiremeyeceğinizi bildiği için tövbenizi kabul etti. Artık Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun.’ (Müzzemmil 20)
ayeti neshetmiştir.”
İbn Abdüla‘lâ, İbn Sevr’den, o da Ma‘mer’den, o da Katâde’den rivayet ederek Katâde’nin şöyle dediğini nakletmiştir:
“Onlar bir veya iki yıl boyunca gece namazına kalktılar. Nihayet baldırları ve ayakları şişti. Bunun üzerine Allah sûrenin sonunda hafifletici hükmü indirdi.”
İbn Humeyd, Mihrân’dan, o da Süfyân’dan, o da Kays b. Vehb’den, o da Ebû Abdurrahman’dan rivayet ederek onun şöyle dediğini nakletmiştir:
“‘Ey örtüsüne bürünen!’ ayeti nazil olunca insanlar bununla bir yıl amel ettiler. Ayakları ve baldırları şişti. Sonra:
‘Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun.’ (Müzzemmil 20)
ayeti nazil oldu ve insanlar rahatladı.”
Mihrân, Süfyân’dan, o da Cerîr el-Mülâ Satıcısı’ndan, o da Hasan’dan rivayet ederek Hasan’ın şöyle dediğini nakletmiştir:
“Hamd Allah’a mahsustur. Bu artık farzdan sonra gönüllü bir ibadet oldu.”
Ebû Küreyb, Vekî‘den, o da Mübârek’ten, o da Hasan’dan rivayet ederek Hasan’ın şöyle dediğini nakletmiştir:
“‘Ey örtüsüne bürünen!’ ayeti nazil olunca Müslümanlar bir yıl boyunca gece namazına kalktılar. İçlerinden buna güç yetirenler de vardı, yetiremeyenler de vardı. Sonra ruhsat ayeti nazil oldu.”
Vekî‘, İsrâil’den, o da Semmâk’tan, o da İkrime’den, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek İbn Abbas’ın şöyle dediğini nakletmiştir:
“Müzzemmil sûresinin başlangıcı nazil olduğunda onlar Ramazan gecelerindeki kıyama benzer şekilde gece kalkıyorlardı. Sûrenin başı ile sonu arasında yaklaşık bir yıl vardı.”
Aynı ayetin devamındaki “Kur’an’ı tane tane oku.” buyruğuna gelince, Yüce Allah bununla Kur’an’ı okuduğunda onu açık açık ortaya koymasını, açıklayarak ve ağır ağır okumasını emretmektedir. Müfessirler de bunu bu şekilde açıklamışlardır. Ya‘kūb b. İbrahim, İbn Uleyye’den, o da Ebû Recâ’dan, o da Hasan’dan rivayet ederek Hasan’ın:
“Onu açık ve anlaşılır bir okuyuşla oku.”
dediğini nakletmiştir. İbn Beşşâr, Abdurrahman’dan, o da Süfyân’dan, o da Mansûr’dan, o da Mücâhid’den rivayet ederek Mücâhid’in:
“Bir kısmını diğer kısmının peşinden oku.”
dediğini nakletmiştir. Muhammed b. Abdullah el-Mahzûmî, Ca‘fer b. Avn’dan, o da Süfyân’dan, o da Mansûr’dan, o da Mücâhid’den rivayet ederek onun:
“Bir kısmını diğer kısmının peşinden, ağır ağır oku.”
dediğini nakletmiştir. Muhammed b. Amr’ın Ebû Âsım’dan, Hâris’in de Hasan’dan, her ikisinin Verkā’dan, onun da İbn Ebî Necîh’ten, onun da Mücâhid’den rivayet ettiğine göre Mücâhid:
“Onu ağır ağır oku.”
demiştir. İbn Humeyd, Mihrân’dan, o da Süfyân’dan, o da Mansûr’dan, o da Mücâhid’den rivayet ederek yine:
“Bir kısmını diğer kısmının peşinden oku.”
dediğini nakletmiştir. Zekeriyyâ b. Yahyâ b. Ebî Zâide, Haccâc b. Muhammed’den, o da İbn Cüreyc’den, o da Atâ’dan rivayet ederek Atâ’nın:
“Tertil, sözleri ortaya koymak ve belirgin hale getirmektir.”
dediğini nakletmiştir. Bişr, Yezîd’den, o da Saîd’den, o da Katâde’den rivayet ederek Katâde’nin:
“Onu açıkça beyan et.”
dediğini nakletmiştir. Ebû Küreyb, Vekî‘den, o da İbn Ebî Leylâ’dan, o da Hakem’den, o da Miksem’den, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek İbn Abbas’ın:
“Onu açıkça ortaya koy ve belirgin şekilde oku.”
dediğini nakletmiştir. Ebû Küreyb, Vekî‘den, o da Süfyân’dan, o da Mansûr’dan, o da Mücâhid’den rivayet ederek Mücâhid’in:
“Bir kısmını diğer kısmının peşinden oku.”
dediğini nakletmiştir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…