DEAŞ Kuvvetlerinin Seferber Edilmesi
DEAŞ, Ocak 2014 gibi erken bir tarihte Irak ve Suriye’deki askerî üslerden büyük miktarda silah, mühimmat ve teçhizat ele geçirerek kendisini donatmaya başladı. Irak’ta bu malzemeler esas olarak Enbar ve Selahaddin vilayetlerindeki silah depolarından elde edildi. Ninova, Kerkük ve Diyala vilayetlerinden ise daha küçük miktarlarda malzeme ele geçirildi. Yalnızca Haziran 2014’te DEAŞ’ın, üçten fazla düzenli Irak Silahlı Kuvvetleri tümenini silahlandırmaya ve donatmaya yetecek miktarda araç, silah ve mühimmat ele geçirdiği tahmin edildi. DEAŞ’ın sahip olduğu askerî malzemeler arasında hafif silahlar, taarruz tüfekleri, makineli tüfekler ve ağır silahlar bulunuyordu. Bunlara SA-7 tipi taşınabilir hava savunma sistemleri, sahra topları, uçaksavar topları, füzeler, roketler, roketatarlar, topçu sistemleri, uçaklar, T-55 ve T-72 tankları dâhil olmak üzere tanklar ve çeşitli araçlar da dahildi.
DEAŞ, 2014 yılının başlarından itibaren kendi saflarında savaşmaları için binlerce yerel ve yabancı kişiyi örgüte katmayı başardı. Yeni katılan savaşçılar ve Irak’ta aşamalı olarak ele geçirilen silah, mühimmat ve teçhizat, DEAŞ’ın geleneksel savaş yöntemlerine uygun düzenli askerî birlikler oluşturma kapasitesini giderek artırdı. Örgüt üyeleri üniforma giymeye ve silah taşımaya başladı; ayrıca maaş sistemine dâhil edildi. DEAŞ, birlik duygusu oluşturmak amacıyla yeni üniforma modelleri tasarladı. Bunlar arasında, genellikle ele geçirilen askerî üniforma kumaşlarından veya siyah kumaştan yapılan, diz hizasına kadar uzanan bir gömlek ile nispeten bol pantolondan oluşan Kandahari Üniforması da bulunuyordu.
Musul ve Telafer’e DEAŞ mensupları zaten geniş ölçüde sızmıştı. Telafer’deki yerel DEAŞ üyeleri, 2007 yılından itibaren El-Kaide gibi örgütlerde ikinci kademe liderlik görevleri üstlenmişti. Bu durum, örgütün bölgedeki ideolojik köklerinin derinliğini gösteriyordu.
Bu üç unsur, yani ateş gücü, insan gücü ve ideolojik uyum, Musul ve Telafer’e yönelik saldırılar öncesinde DEAŞ’a önemli bir üstünlük sağladı ve stratejik öneme sahip bu iki bölgenin ele geçirilmesini hızlandırdı.
Musul’un Haziran 2014’te DEAŞ Tarafından Ele Geçirilmesi
10 Haziran 2014 tarihinde DEAŞ, diğer örgütler, aşiret grupları ve örgütlü suç geçmişine sahip silahlı yerel vatandaşlarla koordinasyon içerisinde Musul’un kontrolünü ele geçirdi.
DEAŞ, 2 Haziran 2014 tarihinden itibaren Musul’da ve çevresinde konuşlandırılmış Irak Güvenlik Kuvvetlerine saldırmaya başladı. 6 Haziran 2014 tarihinde Musul’un Tanak bölgesinde bulunan Irak Güvenlik Kuvvetlerinin büyük bölümü üslerinden çekildi. Geriye kalan kuvvetler ise 9 Haziran 2014 tarihinde önemli bir askerî üsse düzenlenen saldırının ardından geri çekildi. DEAŞ, saldırıyı gerçekleştiren kişilerin gösterildiği bir video yayımladı. Ardından devam eden saldırılar, Irak Güvenlik Kuvvetlerinin tamamının bölgeden çekilmesiyle sonuçlandı. Bu kuvvetler arasında Musul Acil Durum Polisi bünyesinde ve Musul’daki askerî birliklerde görev yapan bazı Ezidiler de bulunuyordu.
9 Haziran 2014 akşamına gelindiğinde DEAŞ, Musul’u ele geçirmişti. Örgüt hemen hapishaneleri açmaya ve binlerce mahkûmu serbest bırakmaya başladı. Hapishanelerden birinde, Ninova Terörle Mücadele Birimi Hapishanesi’nde, 960 DEAŞ üyesi tutuluyordu. Bunların tamamı o sırada serbest bırakıldı. DEAŞ ayrıca Baduş Hapishanesi’ni ele geçirdi ve yaklaşık 1.000 Şii mahkûmu, Şii olmaları nedeniyle hedef alarak infaz etti. Birkaç Sünni, Hristiyan ve Ezidi mahkûm dışında kalan diğer mahkûmları ise serbest bıraktı.
Musul’daki DEAŞ kuvvetleri bu dönemde nispeten dağınık bir yapıdaydı. Şehrin ele geçirilmesine katılan silahlı örgütlerin tamamı DEAŞ’ın Askerî İşler Divanına (Divanü’l-Cünd) bağlı değildi. Ancak sonraki aylarda bu örgütler DEAŞ’ın yapısına dâhil edildi.
Telafer’in Haziran 2014’te DEAŞ Tarafından Ele Geçirilmesi
Musul’un ele geçirilmesinin ardından DEAŞ, batıya doğru ilerleyerek Telafer’e yöneldi ve şehre farklı yönlerden saldırdı. Telafer’e, DEAŞ’ın ortaya çıkışından önce de cihatçı örgütler tarafından geniş ölçüde sızılmıştı. Yerel DEAŞ üyeleri, 2007 yılından itibaren örgütün öncülü olan yapılarda ikinci kademe liderlik görevleri üstlenmişti.
Haziran 2014 ortalarında DEAŞ, Irak Güvenlik Kuvvetleriyle üç gün süren çatışmaların ardından Telafer’i ele geçirdi. Irak Güvenlik Kuvvetleri Şengal’e doğru geri çekildi ve burada ağır silahlarını Peşmerge kuvvetlerine teslim etti. Tugay mensupları daha sonra kaçan Şii Türkmen sivillerle birlikte Sinuni, Rabia, Duhok ve Erbil üzerinden Diyala vilayetine gitti ve Hanekin’de yeniden Irak hükümetinin kontrolündeki bölgelere girdi. Telafer’den kaçan bazı Şiiler, Kürdistan Bölgesi’ne geçmeden önce Şengel köylerindeki çeşitli okullara geçici olarak sığındı.
DEAŞ, Telafer’i ele geçirdikten sonra silah ve mühimmat depolarına el koydu ve Sünni Arap nüfusunun bazı mensuplarını kendi saflarına katılmaya ikna etti. Bu kişilerden bazıları daha sonra Şengal saldırısına katıldı.
DEAŞ’ın Musul ve Telafer üzerinde kurduğu kontrol, Şengal’i etkilemeye başladı. Şengel ile Kürdistan Bölgesi’ni birbirine bağlayan tek yol dışında yolların çoğu kapatıldı. Bu durum, gıda ve diğer mallara erişimi zorlaştırdı ve pazarların kapanmasına yol açtı. DEAŞ mensuplarının hareketlerinin ardından, Temmuz 2014 gibi erken bir tarihte Ezidilerin din değiştirmek zorunda kalacakları, aksi hâlde öldürülecekleri yönünde söylentiler yayılmaya başladı.