Neredeyse gökler ondan çatlayacak, yeryüzü yarılacak, dağlar yıkılıp çökecekti.
Diyanet Vakfı
Bundan dolayı, neredeyse gökler çatlayacak, yer yarılacak, dağlar yıkılıp düşecektir!
Kurtubi Tefsiri
Bundan dolayı neredeyse gökler çatlayacak, yer yarılacak ve dağlar parçalanıp dağılarak yıkılacak.
“Bundan dolayı nerdeyse gökler parçalanacak” çatlayacak. Gerek bu âyet-i kerîmede gerekse de eş-Şûrâ Sûresi’nde (42/3) genel olarak kıraat âlimleri “Nerdeyse” kelimesini “te” ile okumuşlardır. Nâfi’, Yahya ve el-Kisaî ise öncesinden fiil geçtiğinden dolayı “ya” ile okumuşlardır. Diğer taraftan “(Gökler) çatlayacak” kelimesini de Nâfi’, İbn Kesîr, Hafs ve başkaları “ya” den sonra “te” ve “ti” harfi de şeddeli olmak üzere -burada ve eş-Şûrâ Sûresi’nde (42/3’te) “tefattur”dan gelen bir fiil olarak okumuşlardır. Yalnız Şûra Sûresi’nde Hamza ve İbn Âmir bu şekilde onlara uygun okumuş, burada ise; (………) şeklinde “infitar” kökünden gelen muzari bir fiil olarak okumuştur.
Ebû Amr, Ebû Bekr ve el-Mufaddal her iki sûrede de bu şekilde okumuştur. Ebû Ubeyd’in tercih ettiği kıraat de budur. Buna yüce Allah’ın:
“Gök yarıldığı zaman” (el-İnfitar, 82/1) âyeti ile;
“Gök bile o sebeble yarılmış” (el-Müzzemmil, 73/18) âyetinde aynı kökten gelmiş olmasından dolayı tercih etmiştir.
“Ve yer yarılacak.” O da çatlayıp birbirinden ayrılacak; diye buyurulmuştur.
“Ve dağlar parçalanıp dağılarak yıkılacak.” İbn Abbâs dedi ki: Yani oldukça şiddetli bir gürültü ile dökülecek, yıkılacak. Hadîs-i şerîfte de: “Allah’ım, yıkıncıdan ve yerin dibine geçirilmekten sana sığınırım.” İbnul-Esîr, en-Nikaye fi Gâribi’l-Hadis, V, 250 diye buyurulmuştur.
Şemir dedi ki: Ahmed b. Ğıyâs el-Mervezî dedi ki: Burada geçen “el-hedd”, yıkım demektir. “el-Hedde” yerin dibine geçmek demektir. el-Leys ise bu oldukça şiddetli ytkım demektir, demiştir. Mesela, bir duvarın bir defada yıkılması gibi. Ayrıca; da denilir ki; bu iş beni yıktı ve beni çok etkiledi, anlamındadır. Bu açıklamaları el-Herevî yapmıştır.
el-Cevherî der ki: “Binayı yıktı ve zayıflattı” anlamındadır, “Musibet onu sarstı” “Dağ parçalandı” demektir. el-Asmaî dedi ki: “Zayıf ve güçsüz adam” demektir. Bir kişi, diğer kişiyi tehdit edecek olursa; ben zayıf bir kimse değilim anlamında: der.
İbnu’l-A’rabî dedi ki: Erkeklerden; “cömert, eli açık olan” demektir. Korkak ve güçsüz kimse hakkında “he” harfi esreli olarak bu kelime kullanılır. Buna delil olarak da şu beyiti nakleder:
“Savaşlarda korkak değildir onlar,
Dizlerin üzerine kuşaklar sarıldığında.”
Duvar ve buna benzer şeylerin yıkılma sesleridir.” Bu kökten olmak üzere; “Yıkılırken ses çıkardı, çıkarır, yıkılma sesi” denilir.
Yerden uğultulu olarak deniz tarafından gelen ve kıyıdakilerin duydukları ses, demektir. Bazen bundan dolayı zelzele dahi olabilir.
en-Nehhâs dedi ki: Bu kelime, bu şekliyle mastardır (mutlak mef’ûl’dür.) Çünkü “Parçalanıp, dağılarak yıkılacak” anlamındadır. Başkaları ise bu kelimenin hal olduğunu söylemektedir ki, yıkılarak anlamım verir.