“Rahman bir çocuk edindi” dediler.
Diyanet Vakfı
«Rahman çocuk edindi» dediler.
Kurtubi Tefsiri
“Rahmân evlât edindi” dediler.
“Rahmân evlâd edindi, dediler” âyeti ile yahudileri, hristiyanları, meleklerin Allah’ın kızları olduklarım iddia edenleri kastetmektedir.
Yahya, el-A’meş, Hamza, el-Kisaî, Âsım ve Halef “Evlâd” kelimesini dört yerde “vav” harfi ötreli, “lâm” harfi de sakin olarak okumuşlardır. Birincisi bu sûrede -az önce geçmiş bulunan
“Elbette bana mal ve evlad verilir. ” (77. âyet) âyetinde, diğeri:
“Rahmân, evlâd edindi dediler… Halbuki Rahmân’a evlâd edinmek yaraşmaz.” (88 ve 92. âyetler) âyetinde, bir de Nûh Sûresi’nde
“…malı ve evlâdı…” (Nûh, 71/21) âyetinde.
İbn Kesîr, Mücahid, Humeyd, Ebû Amr ve Ya’kub sadece Nûh Sûresi’nde onlara muvafakat etmişlerdir. Geri kalan kıraat âlimleri hepsinde “vav” ve “lâm”ı üstün olarak okumuşlardır. Bu iki okuyuş “Arap ve Urb, Acem ve Ucm” demek gibi iki ayrı söyleyiştir. Şair der ki:
“Ben nice topluluklar gördüm ki yemin olsun,
Pekçok malları olmuş ve çocuklaın.”
Bir başka şair de şöyle demektedir:
“Keşke filân kişi annesinin karnında kalsaydı (doğmasaydı).
Ve keşke filân kişi bir eşek yavrusu olsaydı.”
Yine bu manada en-Nabiğa şöyle demektedir:
“Yavaş ol, feda olsun sana bütün kavimler,
Ve ayrıca sahip olduğum ne kadar mal ve evlat varsa.”
Burada Nâbiğa “vav” ve “lâm” harflerini üstün okumuştur. Kâyslılar ise “vav” harfini ötreli olarak çoğul, üstün olarak da tekil kabul ederler. el-Cevherî dedi ki: “Vav” harfi ve “lâm” harfi üstün söyleyişte tekil de olabilir, çoğul da olabilir, “Vav” harfi ötreli ve “lâm” in sakin olması halinde de böyledir. Esedoğullarının ata sözlerinden birisi de şudur: “Senin oğlun, senin topuklarını (lohusalık kanı dolayısıyla) kana bulayandır.”
“Vav” harfi ötreli çoğul, “vav” harfi üstün tekil olabilir. Mesela “usd”(arslanlar) kelimesinin “esed”in çoğulu oluşu gibi. “Vav” harfinin esreli okunuşu ötreli okunuşunun bir başka söyleyişidir. en-Nehhâs dedi ki: Ebû Ubeyde aralarında fark gözeterek şöyle demektedir: “Vav” ve “lâm” harfleri üstün söylenirse, hem hanım, hem de çocuklar hakkında bir arada kullanılır. Ebû Ca’fer dedi ki: Bu dilbilginlerinden hiçbir kimsenin bilmediği ve red olunan bir görüştür. Her iki söyleyiş te ancak kişinin kendi çocukları ve çocuklarının çocukları hakkında kullanılır. Şu kadar var ki: “Lâm” harfinin üstün okunuşu Arap dilinde daha çok kullanılır. Nitekim şair şöyle demiştir:
Tavas ol, feda olsun sana bütün kavimler
Ve ayrıca sahip olduğum ne kadar mal ve evlât varsa,”
Ebû Cafer dedi ki; Ben, Muhammed b. el-Velid’i şöyle derken dinledim: “Vav” harfi ötreli ve “lâm” harfi sakin söyleyişin, “vav” ve “lâm” harflerinin Üstün söyleyişinin çoğulu olması da mümkündür. Diğer taraftan her iki söyleyişin aynı anlamda olma ihtimali de vardır. Nitekim Acem ve Ucm, Arab ve Urp da denilmektedir. Az önce de geçtiği gibi.