Sözlükte “Itk”, serbest bırakmak demektir. Terim manası ise kölenin hürriyetine kavuşturulması ve kölelikten azad edilmesi, halas kılınmasıdır. Bu konunun aslı kitap, sünnet ve icma’ya dayanmaktadır. Yüce Allah: “Köle azad etmektir…” (Nisa Suresi 92) buyurmuştur. Ebu Hureyre’den nakledildiğine göre Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) buyurur ki: “Kim, Müslüman bir köleyi azad edecek olursa Yüce Allah da onun tüm azalarına karşılık o kimsenin azalarını -hatta fercine karşılık da fercini- ateşten azad eder.” Buhari ve Müslim, bu hadis hakkında ittifak etmiştir. Bundan başka hadisler çoktur. Ümmet, köle azad etmenin sahih olacağı ve bununla sevaba girileceği noktasında icma etmiştir.
Köle azad etmek, Yüce Allah’a yakınlaşma amellerinin en faziletlilerinden sayılır. Çünkü Allah (c.c.), köle azad etmeyi adam öldürmeye, ramazan ayında cima etmeye ve yeminler konusuna bir kefaret kılmıştır. Aynı şekilde Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) de köle azad eden kimsenin, cehennem azabından azad olduğunu ifade etmiştir. Zira bunda suçsuz olan ademoğlunu, kölelik esaretinden ve zararından kurtarmak yatmaktadır. Başkasının onun nefsine sahip olmasından kendisini azad etmek, ondan faydalanılmasının ve ahkamının icra edilmesinden kendisini halas kılmak yatmaktadır.