İnsanın üzerinden, anılan bir şey olmadığı bir zaman geçmedi mi?
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Hel eta (geldi mi) ala’l-insani (insanın üzerine) hinun (bir zaman dilimi) mine’d-dehri (zamandan), lem yekun (ki o zaman değildi) şey’en (bir şey) mezkura (anılan)?
Mukatil Tefsiri
Yani gerçekten insanın üzerinden, anılan bir şey olmadığı bir dönem geçmiştir. Burada insan ile Âdem kastedilmektedir. Çünkü Allah, Âdem’i yaratmadan önce gökleri ve göklerde bulunanları, yeri ve yerde bulunan cinleri yaratmıştı. Bu, Âdem’in yaratılmasından yirmi bir bin yıl önceydi. Bu süre üç yedilik bir zamana karşılık geliyordu. O dönemde insanlar Âdem’i ne tanıyor ne de ondan söz ediyorlardı.
Yeryüzünde uzun zaman boyunca cinler yaşadı. Sonra Allah’a isyan ettiler ve birbirlerine zarar vermeye başladılar. Bunun üzerine Allah, içlerinde İblis’in de bulunduğu bir melek topluluğunu onların üzerine gönderdi. İblis’in adı o zaman Hâris idi. Bu topluluk cinlerle savaştı ve onları yeryüzünden çıkararak güneşin arkasında battığı dağın ötesindeki karanlık bölgeye sürdü. Bu dağın eteği ile Kaf Dağı arasında bir yıllık yol mesafesi bulunuyordu ve bu bölgenin tamamı karanlık ve durgun su ile kaplıydı.
İblis ve beraberindekiler daha sonra yeryüzünü temizleyip uzun süre Allah’a ibadet ettiler. Allah Âdem’i yaratmayı murat ettiğinde meleklere: “Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım.” diye vahyetti. Bunun üzerine, İblis de onların arasında olduğu hâlde:
“Orada bozgunculuk yapacak ve kan dökecek birini mi yaratacaksın?” dediler.
Bunu gaybı bildikleri için değil, daha önce yeryüzünde bozgunculuk yapan cinleri gördükleri için söylediler. Ayrıca:
“Biz seni hamdinle tesbih ediyor ve yeryüzünü senin için temizliyoruz.” dediler.
Allah ise:
“Ben sizin bilmediklerinizi bilirim.” buyurdu.
Daha sonra Allah Cebrâil’e çamur getirmesini emretti. Cebrâil yeryüzüne indi ve Kâbe’nin altındaki, yeryüzünün özü kabul edilen topraktan aldı. Üzerine su döküldü ve bir süre bırakıldı. Sonra çamur kokmaya başladı; üst kısmı kuru balçık, alt kısmı ise kara balçık hâline geldi.
Amr b. Şuayb’ın babası aracılığıyla dedesinden rivayet ettiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur:
“Onun sıcak kısmından yaratılanlar sağ ehli, kara balçık kısmından yaratılanlar ise sol ehli olacaktır.”
İmruülkays b. Âbis el-Ketemî ile Yahudi Mâlik b. Dayf, Âdem’in yaratılışı konusunda Resûlullah’ın huzurunda tartışmışlardı. Mâlik b. Dayf:
“Biz Tevrat’ta Allah’ın Âdem’i gökleri ve yeri yarattığı sırada yarattığını buluyoruz.” dedi.
Bunun üzerine Allah, Mâlik b. Dayf’ın sözünü yalanlamak üzere bu ayeti indirdi:
“İnsanın üzerinden, anılan bir şey olmadığı bir zaman geçmedi mi?”
Yani göklerin ve yerin yaratılmasından sonra geçen yirmi bir bin yıllık süreyi kastetmektedir. O zaman insan henüz anılan bir varlık değildi.
Taberi Tefsiri
Allah Teâlâ’nın: “İnsanın üzerinden, anılan bir şey olmadığı bir zaman geçmedi mi?” buyruğu, “Gerçekten insanın üzerinden böyle bir zaman geçti.” anlamındadır. Buradaki soru inkâr için değil, haber verme ve hatırlatma içindir. Bir kimsenin başkasına: “Sana iyilik etmedim mi?” demesi gibi, burada da gerçekleşmiş bir durum hatırlatılmaktadır.
Bu ayette geçen “insan”ın Âdem olduğu rivayet edilmiştir. Katâde şöyle demiştir: “Buradaki insan Âdem’dir. Onun üzerinden, anılan bir şey olmadığı bir dönem geçmiştir.” Yine Katâde: “Âdem yaratılmışların en son yaratılanıdır.” demiştir. Süfyân es-Sevrî de ayetteki insanın Âdem olduğunu söylemiştir.
Ayette geçen “bir zaman”ın ne kadar olduğu konusunda müfessirler ihtilaf etmişlerdir. Bazıları bunun kırk yıl olduğunu söylemişlerdir. Onlara göre Âdem’in çamuru şekillendirilmiş hâlde kırk yıl kalmış, henüz içine ruh üflenmemiştir. Allah’ın burada sözünü ettiği zaman budur. O sırada şekillendirilmiş bir beden olarak mevcut olmakla birlikte henüz ruh verilmediği için insanlar arasında anılan ve tanınan bir varlık değildi. Bu sebeple “anılan bir şey değildi” buyurulmuştur. Yani şeref sahibi, tanınan ve adı anılan bir varlık değildi; sadece yapışkan çamur ve şekillendirilmiş balçık hâlindeydi.
Diğer bazı âlimler ise burada belirli bir sürenin kastedilmediğini söylemişlerdir. Çünkü insan yaratılmadan önce onun hakkında “üzerinden zaman geçti” denilmez. Ayetin maksadı, insanın yaratılmadan önce bilinmeyen ve zikredilmeyen bir varlık olduğunu haber vermektir. Bu sebeple burada geçen “dehr” için belirli bir sınır tayin edilmemiştir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…