Denizde ölen hayvan

Balık ve sadece suda yaşayan diğer hayvanlar, öldükleri vakit (yenilmeleri) helaldir; ister bir sebebe binaen ölmüş olsunlar yahut sebepsiz ölmüş olsunlar, fark etmez. Çünkü Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) deniz hakkında: “O, temizdir, ölüsü de helaldir.” buyurmuştur.
Bir insanın avladığı, denizin (sahile) attığı yahut da denizin (sularını) geri çektiği ve dolayısıyla susuz şekliyle bir sebebe bağlı olarak ölen deniz canlılarına gelince, ilim adamlarının icmasına göre bunlar da mübahtır. Onlar yalnız suyun üzerinde cansız olarak kalan deniz hayvanları hakkında ihtilaf etmişlerdir. Bunlar hakkında ise bir beis yoktur. Bunu, İmam Malik ve İmam Şafii söylemiştir. Çünkü Yüce Allah şöyle buyurmuştur: “Hem size hem de yolculara fayda olmak üzere (faydalanmanız için) deniz avı yapmak ve onu yemek size helal kılındı.” (Maide Suresi: 96)
İbn Abbas der ki: “Ayette geçen ‘onu yemek’ ifadesi, onun ölüsünü yemek demektir.” Geçen “O temizdir, ölüsü de helaldir” hadis de bu minvaldedir.
Ebu Bekir: “Suyun üzerinde cansız olarak kalan deniz hayvanlarını yemek helaldir.” demiştir. Çünkü bu hayvanlar, karada ölmüş olsalardı (yenilmeleri) mübah olacaktı; dolayısıyla denizde ölmüş olmaları da –tıpkı çekirge gibi– mübahtır.
Rey ashabı ise suyun üzerinde cansız olarak kalan deniz hayvanlarının yenilmesini mekruh saymışlardır. Çünkü bu minvalde Cabir’den nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Denizin (sahile) attığı veya (deniz sularını) kendisinden geri çektiği için açıkta kalan şeyleri yeyiniz. Denizde (kendiliğinden zahiri bir sebep olmaksızın ölüp de) su yüzüne çıkan şeyleri ise yemeyiniz.”
el-Muvaffak şöyle demiştir: Cabir hadisine gelince, bu ancak mevkuf şekilde gelmiş bir rivayettir. Aynı şekilde Ebu Davud şöyle demiştir: Bunu sika raviler Cabir’den nakletmişlerdir, başka taraftan ise zayıf bir vecihle isnat etmişlerdir. Şayet bu rivayet sahih ise bu durumda (hadiste geçen konuyu) mekruhluğa yorumlarız. Çünkü hayvan ölecek olursa suyun en dibine kadar batar ama kokuşacak olursa suyun üzerinde (ters vaziyette) kalır, bundan dolayı mekruh olmuştur, haram sayılmamıştır.