Allah’ın gökten su indirdiğini görmedin mi? Onunla renkleri farklı çeşitli meyveler çıkardık. Dağlarda da beyaz, kırmızı ve simsiyah çizgiler vardır, renkleri farklı farklıdır.
Diyanet Vakfı
Görmedin mi Allah gökten su indirdi. Onunla renkleri çeşit çeşit meyveler çıkardık. Dağlardan (geçen) beyaz, kırmızı, değişik renklerde ve simsiyah yollar (yaptık).
Kurtubi Tefsiri
Allah’ın gökten bir su indirdiğini görmedin mi? Biz onunla çeşitli türden meyveler çıkardık. Dağlardan beyaz, kırmızı çeşitli renklerde ve son derece siyah yollar (yaptık).
“Allah’ın gökten bir su indirdiğini görmedin mi?” âyetinde sözü edilen “görmek” kalbin görmesi ve ilim sahibi olmak anlamındadır. Yüce Allah’ın …indirdiğini kalbinle görüp buna dair bilgin olmadı mı? demektir. Buna göre: nin ismi ile onun haberi “görmek” fiilinin iki mef’ûlünün yerini tutmaktadır.
“Biz, onunla çeşitli türden meyveler çıkardık.” Bu, hitabın çeşitlendirilmesi (telvinu’l-hitab) kabilinden bir üslubtur.
“Çeşitli” lâfzı
“Meyveler”e sıfat olarak nasbedilmiştir.
“Türden” lâfzı da
“çeşitli” anlamındaki lâfız ile ref edilmiştir. Bununla birlikte
“meyveler”e ait bir zamiri bulundurması dolayısıyla da
“meyveler” lâfzının sıfatı da olabilir. Kur’ân-ı Kerîm’in dışındaki kullanımlarda merfu olarak gelmesi de caizdir. “Ben babası çıkmakta olan bir adam gördüm” ifadesi buna örnektir.
“Onunla” su ile demektir. Su bir olmakla birlikte meyveler farklı farklıdır.
“Dağlardan beyaz, kırmızı çeşitli renklerde… yollar (yaptık)” âyetinde geçen Yolları” lâfzı in çoğulu olup bu da
“çeşitli renklerdeki yollar” anlamındadır. Hepsi taş ve toprak olmakla birlikte renkleri çeşitli olabiliyor. el-Ahfeş şöyle demektedir: Eğer bu lâfız: “Yeni” lâfzının çoğulu olsaydı, hem “cim”, hem de “dal” harfi ötreli olarak diye gelmesi gerekirdi. Tıpkı; Döşek, yatak”ın çoğulunun: diye gelmesi gibi. Züheyr de şöyle demektedir:
“Sanki onun iki yanağı kırmızıya çalan siyah ve renkli yolları var gibidir,
Aç kalıp duruyor, yazdan sonra ise çıplak olarak otluyor.”
Burada sözü geçen: lâfzının, parçalar anlamına geldiği de söylenmiştir ki, bu da Bir şeyi parça parça ettim” tabirinden alınmış demek olur. Bunu İbn Bahr nakletmiştir.
el-Cevherî dedi ki: “Eşeğin sırtında olup renginden farklı çizgi ve yollara” denilir. yine yol anlamına gelir, çoğulu: şeklinde gelir. Nitekim yüce Allah da: “Dağlardan beyaz, kırmızı çeşitli renklerde yollar (yaptık)” diye buyurmaktadır ki bu da dağın renginden farklı yollar anlamındadır. Arapların “Filan kişi bu hususta belli bir görüş ortaya koydu” şeklindeki tabirleri de buradan gelmektedir.
Çeşitli çizgileri olan elbise” demektir.
ez-Zemahşerî şöyle demektedir: ez-Zührî şeklinde ötreli ve: ‘in çoğulu olarak okumuştur ki bu; “Yol” anlamındadır. Mesela: “Yol” diye kullanılan tekil lâfzın çoğulu: ile şeklinde gelir. Tıpkı: “Gemi” lâfzının çoğulunun: ile şekillerinde gelmesi gibi. Nitekim Ebû Züeyb’in şu mısraında da bu kelime böylece açıklanmıştır:
“İleri gelenlerin izledikleri yolun, dört tane (ayrılan) yolu vardır.”
Yine ez-Zührî’den iki üstün ile: diye okuduğu da rivâyet edilmiştir. Bu da; açık ve aydınlık yol, demektir. Böylelikle bu lâfız, biri diğerinden ayrı açık ve belirgin çizgiler ile yollar anlamına kullanılmış olmaktadır.