Rahman ve Rahim
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Errahmân (çok merhametli) irrahîm (çok bağışlayıcı)
Mukatil Tefsiri
Bunlar birbirine yakın iki isimdir; biri diğerinden daha ince bir anlam taşır.
“Rahmân.” Yani çok merhamet eden.
“Rahîm.” Yani rahmetiyle kullarına şefkat gösteren.
Taberi Tefsiri
Ebu Cafer dedi ki: “Rahman Rahim” sözünün te’vili daha önce “Bismillahirrahmanirrahim” ifadesinin te’vilinde açıklanmıştı; bu da burada tekrar edilmesine gerek bırakmamaktadır. Ayrıca burada bunun tekrar edilmesinin sebebini açıklamaya da ihtiyaç yoktur; çünkü biz “Bismillahirrahmanirrahim”in Fatiha suresinden bir ayet olduğu görüşünde değiliz. Eğer bu görüşte olsaydık, bize bir soru yönelten kimsenin şöyle demesi gerekirdi: “Allah ‘Bismillahirrahmanirrahim’ sözünde kendisini bununla nitelemişken ve iki ayet birbirine yakın hatta bitişik durumdayken, burada bunun tekrar edilmesinin sebebi nedir?”
Aksine bu durum, “Bismillahirrahmanirrahim”in Fatiha’dan bir ayet olduğunu iddia edenlerin hatalı olduğuna bizim için bir delildir. Çünkü eğer bu iddia doğru olsaydı, aynı anlam ve aynı lafızla bir ayetin, aralarında ayırıcı bir ifade bulunmadan iki defa tekrar edilmesi gerekirdi. Oysa Allah’ın kitabında, anlam ve lafız bakımından tamamen aynı olan iki ayetin, aralarında anlam bakımından farklı bir söz bulunmadan yan yana geldiği görülmez. Bir surenin içinde bir ayetin bütünüyle tekrar edilmesi, ancak araya farklı anlamda sözler girdiğinde olur. Tekrarlanan ayetlerin anlamından farklı bir söz araya girer veya lafızları değişir. Halbuki “Bismillahirrahmanirrahim”de geçen “Rahman Rahim” ifadesi ile “Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur” ifadesinden sonra gelen “Rahman Rahim” arasında böyle bir ayırıcı yoktur.
Eğer biri “Aradaki ‘Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur’ ifadesi ayırıcıdır” derse, ona şöyle cevap verilir: Te’vil ehlinin bir kısmı bunu kabul etmemiştir ve bu ifadeyi, lafızda sonra gelmiş olsa da anlam bakımından öne alınması gereken ifadelerden saymışlardır. Onlara göre anlam şu şekildedir: “Hamd, Rahman, Rahim, âlemlerin Rabbi, din gününün maliki olan Allah’a mahsustur.” Bu görüşlerini desteklemek için “Din gününün maliki” ifadesini delil getirmişlerdir. Çünkü bu ifade, “melik” kıraatinde Allah’ın hükümranlıkla, “mâlik” kıraatinde ise sahiplikle nitelenmesini öğretir. Bu sebeple, mülk ve sahiplik ifade eden bu nitelemeye en uygun şekilde eşlik eden ifade, yine mülk ve sahipliği bildiren “âlemlerin Rabbi” sözüdür. Buna karşılık, uluhiyet ve yüceliği ifade eden niteliklere en uygun olan ise övgü bildiren “Rahman Rahim” ifadesidir.
Bu sebeple onlar, “Rahman Rahim” ifadesinin görünüşte sonra gelmiş olsa da anlam bakımından “âlemlerin Rabbi”nden önce olduğunu söylemişlerdir. Arap dilinde, anlam bakımından sonra olanın öne alınması ve önce olanın sona bırakılması çok yaygındır. Bunun örneklerinden biri Cerir b. Atiyye’nin şu sözüdür: “Hayal dolaştı; fakat o senden ne kadar uzak, bir uğrayış olarak; ziyaretine selamla dön, selam olsun.” Bunun anlamı: “Hayal bir uğrayış olarak dolaştı; fakat o senden ne kadar uzak” şeklindedir. Yine Yüce Allah’ın şu sözü de bu türdendir: “Hamd, kuluna kitabı indiren ve onda hiçbir eğrilik kılmayan Allah’a mahsustur; dosdoğru olarak” (Kehf 1-2). Bunun anlamı: “Hamd, kuluna dosdoğru kitabı indiren ve onda hiçbir eğrilik kılmayan Allah’a mahsustur” şeklindedir.
Buna benzer örnekler de vardır. İşte bu durum, “Bismillahirrahmanirrahim”in Fatiha’dan bir ayet olmadığını söyleyenlerin görüşünün doğruluğuna açık bir delildir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…