Musul’un Karşı Yakasında Bulunan Kabileler
1. Şeyhan Kabilesi
Şeyhan kabilesi Alkuş dağlarında yaşar ve on altı köye sahiptir. Tamamı Yezidilerin emiri olan Şeyh Ali Bey Paşa’nın yönetimi altındadır.
Bu kabile savaş zamanında 1.600 silahlı savaşçı çıkarabilir.
Said Ali Paşa, Osmanlı Devleti tarafından Emîrü’l-Ümerâ unvanıyla ödüllendirilmiştir.
Kardeşlerinden biri Mir-i Miran unvanını almıştır.
Diğer kardeşi ise Rumeli Beylerbeyi unvanını taşımaktadır.
Bu üçü de eski emir Hüseyin Bey’in oğullarıdır.
2. Denodi Kabilesi
Denodi kabilesi Duhok bölgesinde yaşamaktadır.
On beş köyü vardır ve savaşta 800 silahlı adam çıkarabilir.
3. Hovari Kabilesi
Hovari kabilesi Zaho bölgesinde yaşar.
Göçebedir; çadırlarda yaşarlar ve savaşta 200 silahlı savaşçı çıkarabilirler.
İki reisleri vardır: Bedri Sohr ve Dar Bazi Hüseyin.
Tamamı çobanlıkla uğraşmaktadır.
Sincar ve Cezire Bölgelerindeki Kabileler
Aldaği kabilesinin 1 köyü vardır. Savaşta 100 silahlı adam çıkarabilir ve nüfusu yaklaşık 500 kişidir. Sincar bölgesinde yaşar.
Bekura kabilesinin 1 köyü vardır. 100 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 500 kişidir.
Çalka kabilesinin 1 köyü vardır. 100 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 500 kişidir.
Dalka kabilesinin 1 köyü vardır. 100 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 500 kişidir.
Fakir kabilesinin 1 köyü vardır. 100 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 500 kişidir.
Gabara kabilesinin 2 köyü vardır. 150 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 650 kişidir.
Haska kabilesinin 1 köyü vardır. 200 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 1.000 kişidir.
Hubaba kabilesinin 6 köyü vardır. 900 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 4.500 kişidir.
Cabri kabilesinin 1 köyü vardır. 50 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 250 kişidir.
Jovana kabilesinin 6 köyü vardır. 500 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 2.000 kişidir.
Kiran kabilesinin 2 köyü vardır. 600 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 3.000 kişidir.
Menduka kabilesinin 2 köyü vardır. 300 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 1.500 kişidir.
Mihrka kabilesinin 2 köyü vardır. 200 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 1.000 kişidir.
Sumoka kabilesinin 6 köyü vardır. 1.200 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 6.000 kişidir.
Uleki kabilesinin 1 köyü vardır. 70 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 350 kişidir.
Amoad kabilesi Alkuş bölgesinde yaşar. 400 çadırdan oluşur. 400 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 2.000 kişidir.
Dunadi kabilesi Duhok bölgesinde yaşar. 15 köyü vardır. 800 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 4.800 kişidir.
Havveri kabilesi Zaho bölgesinde yaşar. 100 çadırdan oluşur. 100 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 500 kişidir.
Şekan kabilesi Alkuş bölgesinde yaşar. 16 köyü vardır. 1.200 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 7.200 kişidir.
Raşukan kabilesi Cezire bölgesinde yaşar. 150 çadırdan oluşur. 150 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 750 kişidir.
Samukiye kabilesi Midyat bölgesinde yaşar. 6 köyü vardır. 500 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 2.500 kişidir.
Sohrani kabilesinin 15 köyü vardır. 300 silahlı adam çıkarabilir. Nüfusu yaklaşık 1.500 kişidir.
Toplam olarak 650 çadır, 86 köy, 8.020 silahlı savaşçı ve yaklaşık 42.000 kişilik bir nüfus bulunmaktadır.
Midyat Bölgesindeki Kabileler (Tur Abdin)
Bu bölge Mardin’in doğusunda yaklaşık bir günlük mesafededir.
Burada üç kabile bulunmaktadır.
Şemmike kabilesi altı köyde yaşar ve gerektiğinde 500 silahlı savaşçı çıkarabilir.
Sohrani kabilesinin on beş küçük köyü vardır. 300 silahlı adam çıkarabilir. Evleri taştan yapılmıştır ve tarımla uğraşırlar.
Mamila kabilesi yedi köyden oluşmaktadır. Bu köyler Mazazah, Bajinne, Kochano, Keunos, Taka, Harobia ve Namirdani’dir.
A. N. Andrus, bu kabile hakkındaki bilgileri Midyat yakınındaki Mazazeh köyünün Yakubi Süryani rahibi Kas Samuel’den öğrendiğini belirtmektedir.
Tur Abdin’in Kuzeybatısındaki Beşriye Kabilesi
Bu bölgede yalnızca bir kabile bulunuyordu.
Adı Haltah Kabilesi idi.
Beş köyü vardı: Rıdvan, Duşah, Selahar, Bimbarik ve Sulan.
Osmanlı yönetiminin baskıları ve çevredeki Kürt aşiretlerinin saldırıları nedeniyle bu kabile daha sonra Sincar Dağları’na göç etmiştir.
Veranşehir (Goranşehir) Çevresindeki Kabileler
Bu bölge Mardin’in güneybatısındadır.
“Veranşehir” ya da “Goranşehir”, deprem veya savaş nedeniyle yıkıldığı düşünülen “yıkılmış şehir” anlamına gelmektedir.
Denodi kabilesi muhtemelen Duhok’taki aynı adlı Denodi kabilesinin bir koludur. Üç köyde yaşamaktadır. Reisleri Hasan Kanjo’dur. Hasan Kanjo, Hamidiye Ordusu kumandanlarından İbrahim Paşa’nın en önemli yardımcılarından biridir. Köyleri Salmi, Payamlo ve Desi’dir.
Şerkiân kabilesi yedi kola ayrılır.
Turnah kolu Laulanji adlı tek köyde yaşar.
Kupan kolunun dört köyü vardır: Ahmazut, Nukti, El-Aşehan ve Şehda Ausman.
Beleki kolunun altı köyü vardır: Sahda Nasu, Mouzan Şeyh Bersef, Mouzan Auso, Menkşuri Minet, El-Kaureyee ve Menmenik.
Adi kolunun üç köyü vardır: Tal Tarik, Karmi Apo Alo Reşo ve Karmi Sim u Kor Kahiah. “Sim” tırnak, “u” ve, “kor” kör, “kahiah” ise köy kethüdası anlamına gelmektedir.
Mardanah kolunun iki köyü vardır: Hacı Zain ve Kara Kuzeye.
Malla Kaçar kolunun tek köyü vardır. “Malla Kaçar” adı “Molla Kaçar” anlamına gelir.
Maskan kolu Birj ve Baluji adlı iki köyde yaşar.
Suhan kolunun ise Kafar Bali adlı tek köyü bulunmaktadır.
(Bu bilgiler Mardinli A. N. Andrus tarafından derlenmiştir.)