Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yeryüzüne salih kullarımın mirasçı olacağını yazdık.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve-le-kad (ve gerçekten) ketebnâ (yazdık) fî’z-Zebûri (Zebur’da) min ba‘di (sonra) ez-zikri (Zikir’den) enne (şüphesiz) el-arda (yeryüzüne) yerisuhâ (mirasçı olacaktır) ibâdiye (kullarım) es-sâlihûn (salih olanlar).
Mukatil Tefsiri
Andolsun, Zikir’den, yani Levh-i Mahfuz’dan sonra Zebur’da, yani Tevrat, İncil ve Zebur’da da yeryüzünün Allah’a ait olduğunu ve ona iyi kullarının mirasçı olacağını yazdık. Burada iyi kullardan kastedilen, iman edenlerdir.
Taberi Tefsiri
Tefsir âlimleri, bu ayette geçen Zebur ve Zikir kelimeleriyle neyin kastedildiği konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Bazıları Zebur ile Allah’ın peygamberlerine indirdiği bütün kitapların, Zikir ile de Allah’ın katında, gökte bulunan ana kitabın kastedildiğini söylemişlerdir. Bu görüşü benimseyenlerin rivayetleri şöyledir: Îsâ bin Osman bin Îsâ er-Remlî bana anlattı; Yahyâ bin Îsâ ona, A‘meş de kendisine şöyle söylemiştir: Saîd’e Allah’ın Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık sözü hakkında sordum. O da, Zikir gökte bulunan kitaptır, dedi. Kâsım bize anlattı; Hüseyin ona, Îsâ bin Yûnus kendisine, A‘meş de Saîd bin Cübeyr’den naklederek Andolsun, Zebur’da da yazdık sözü hakkında şöyle söylemiştir: A‘meş bu kelimeyi kitaplar anlamında çoğul olarak okumuştur. Burada Zebur, Tevrat, İncil ve Kur’an kastedilmektedir. Zikir’den sonra ifadesi hakkında ise şöyle söylemiştir: Zikir, gökte bulunan kitaptır. Muhammed bin Amr bana anlattı; Ebû Âsım ona, Îsâ kendisine; ayrıca Hâris bana anlattı; Hasan ona, Verkâ kendisine; her ikisi de İbn Ebî Necîh aracılığıyla Mücâhid’in şöyle söylediğini nakletmişlerdir: Zebur, kitap demektir. Zikir’den sonra ifadesi ise Allah’ın katındaki ana kitaptan sonra anlamındadır. Kâsım bize anlattı; Hüseyin ona, Haccâc kendisine, İbn Cüreyc de Mücâhid’in Zebur sözü hakkında şöyle söylediğini nakletmiştir: Kitap demektir. Zikir’den sonra ifadesi hakkında ise şöyle söylemiştir: Allah’ın katındaki ana kitaptan sonra demektir. Yûnus bana anlattı; İbn Vehb kendilerine haber verdi ve İbn Zeyd’in Andolsun, Zebur’da da yazdık sözü hakkında şöyle söylediğini nakletti: Zebur, peygamberlere indirilmiş olan kitaplardır. Zikir ise bunlardan önce bütün olayların yazıldığı ana kitaptır. İbn Humeyd bize anlattı; Cerîr ona, Mansûr kendisine, Saîd de kendisine Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık sözü hakkında şöyle söylemiştir: Tevrat’tan sonra Kur’an’da yazdık. Başkaları ise Zebur ile Allah’ın Mûsâ’dan sonra gelen peygamberlere indirdiği kitapların, Zikir ile de Tevrat’ın kastedildiğini söylemişlerdir. Bu görüşü benimseyenlerin rivayetleri şöyledir: Muhammed bin Sa‘d bana anlattı; babası ona, amcası kendisine, babası ona, onun babası da İbn Abbas’tan naklederek Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık ayeti hakkında şöyle söylemiştir: Zikir, Tevrat’tır. Zebur ise kitaplardır. Hüseyin aracılığıyla bana haber verildi; Hüseyin, Ebû Muâz’ı dinlediğini, Ebû Muâz kendilerine Ubeyd’in anlattığını, Ubeyd de Dahhâk’ı dinlediğini söyleyerek onun Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık ayeti hakkında şöyle söylediğini nakletmiştir: Zikir, Tevrat’tır. Tevrat’tan sonra gelen Zebur ile de diğer kitaplar kastedilmektedir. Başkaları ise Zebur ile Dâvûd’un Zebur’unun, Zikir ile de Mûsâ’nın Tevrat’ının kastedildiğini söylemişlerdir. Bu görüşü benimseyenlerin rivayetleri şöyledir: Muhammed bin Müsennâ bize anlattı; Abdülvehhâb ona, Dâvûd kendisine, Âmir de kendisine Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık ayeti hakkında şöyle söylemiştir: Burada Dâvûd’un Zebur’u kastedilmektedir. Zikir’den sonra ifadesiyle de Mûsâ’nın zikri olan Tevrat’tan sonrası kastedilmektedir. İbn Müsennâ bize anlattı; İbn Ebî Adî ona, Dâvûd kendisine, Şa‘bî de kendisine Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık ayeti hakkında şöyle söylemiştir: Dâvûd’un Zebur’unda, Mûsâ’nın zikrinden sonra yazdık. Bu görüşler arasında bana göre doğruya en uygun olanı, Saîd bin Cübeyr, Mücâhid ve onlarla aynı görüşü benimseyenlerin açıklamasıdır. Buna göre ayetin anlamı şudur: Gökleri ve yeri yaratmadan önce meydana gelecek her şeyi Allah’ın yazdığı ana kitaptan sonra, diğer kitaplarda da yazdık. Çünkü Zebur kelimesi kitap anlamına gelir. Arapçada bir kitabı yazdığını anlatmak için aynı kökten gelen iki farklı fiil kullanılır. Allah’ın peygamberlerinden herhangi birine indirdiği her kitap da bir zikirdir. Durum böyle olduğuna göre, ayette Zikir kelimesinin başına belirli tanımlık getirilmiş olması, onunla ayetin muhataplarınca bilinen belirli bir zikrin kastedildiğini açıkça göstermektedir. Eğer bununla bizim açıkladığımız ana kitap kastedilmemiş olsaydı, Tevrat’ın kastedildiğini söylemek için İbrahim’in sahifelerinden daha güçlü bir gerekçe bulunmazdı. Çünkü İbrahim’in sahifeleri de Dâvûd’un Zebur’undan önce gelmiştir. Öyleyse durum açıkladığımız gibi olduğuna göre ayetin yorumu şöyledir: Biz hükmümüzü verdik ve bu hükmümüzü ana kitaptan sonra diğer kitaplarda da yazıp kesinleştirdik. Bu hüküm, yeryüzüne salih kullarımın mirasçı olacağıdır. Yüce Allah bununla cennet topraklarına, kendisine itaat ederek çalışan, emirlerini yerine getiren ve yasaklarından kaçınan kullarının mirasçı olacağını kastetmektedir. Buna karşılık kendisine isyan eden ve Allah’a itaat etmek yerine şeytana itaati tercih eden kulları bu mirasa kavuşamayacaklardır. Bu görüşü benimseyenlerin rivayetleri şöyledir: Muhammed bin Abdullah el-Hilâlî bize anlattı; Ubeydullah bin Mûsâ ona, İsrâil kendisine, Ebû Yahyâ el-Kattât ona, Mücâhid kendisine, İbn Abbas da kendisine Yeryüzüne salih kullarım mirasçı olacaktır sözü hakkında şöyle söylemiştir: Burada cennet toprakları kastedilmektedir. Ali bana anlattı; Ebû Sâlih ona, Muâviye kendisine, Ali de İbn Abbas’tan naklederek Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yeryüzüne salih kullarımın mirasçı olacağını yazdık sözü hakkında şöyle söylemiştir: Yüce Allah, gökler ve yer yaratılmadan önceki bilgisinde, Tevrat’ta ve Zebur’da Muhammed’in ümmetini yeryüzüne mirasçı kılacağını ve onları cennete sokacağını haber vermiştir. İşte salih kimseler onlardır. İbn Humeyd bize anlattı; Cerîr ona, Mansûr kendisine, Saîd bin Cübeyr de kendisine Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yeryüzüne salih kullarımın mirasçı olacağını yazdık sözü hakkında şöyle söylemiştir: Tevrat’tan sonra Kur’an’da yazdık. Burada sözü edilen yeryüzü ise cennet topraklarıdır. Ali bin Sehl bana anlattı; Haccâc ona, Ebû Ca‘fer kendisine, Rebî‘ bin Enes ona, Ebü’l-Âliye de kendisine Yeryüzüne salih kullarım mirasçı olacaktır sözü hakkında şöyle söylemiştir: Buradaki yeryüzü cennettir. Îsâ bin Osman bin Îsâ er-Remlî bana anlattı; Yahyâ bin Îsâ ona, A‘meş de kendisine şöyle söylemiştir: Saîd’e Allah’ın Yeryüzüne salih kullarım mirasçı olacaktır sözü hakkında sordum. O da, Cennet topraklarıdır, dedi. Muhammed bin Amr bana anlattı; Ebû Âsım ona, Îsâ kendisine; ayrıca Hâris bana anlattı; Hasan ona, Verkâ kendisine; her ikisi de İbn Ebî Necîh aracılığıyla Mücâhid’in Allah’ın Yeryüzüne salih kullarım mirasçı olacaktır sözü hakkında şöyle söylediğini nakletmişlerdir: Buradaki yeryüzü cennettir. Kâsım bize anlattı; Hüseyin ona, Haccâc kendisine, İbn Cüreyc de Mücâhid’den aynı açıklamayı nakletmiştir. Yûnus bana anlattı; İbn Vehb kendilerine haber verdi ve İbn Zeyd’in Yeryüzüne salih kullarım mirasçı olacaktır sözü hakkında şöyle söylediğini nakletti: Burada cennet kastedilmektedir. Ardından İbn Zeyd, yüce Allah’ın şu sözünü okudu: Onlar, Bize verdiği sözü yerine getiren ve bizi bu yere mirasçı kılan Allah’a övgüler olsun. Artık cennette dilediğimiz yere yerleşiyoruz. İyi işler yapanların ödülü ne güzeldir, derler (Zümer 74). İbn Zeyd şöyle devam etti: Cennetin başlangıcı yeryüzündedir. Ardından cennetin dereceleri yukarıya doğru yükselir. Cehennemin başlangıcı da yeryüzündedir. İkisinin arasında bir duvar şeklinde perde bulunmaktadır. Bu duvarın ne olduğunu hiç kimse bilmemektedir. Ardından şu ayeti okudu: Onun iç tarafında rahmet, dış tarafında ise azap bulunan bir kapısı vardır (Hadîd 13). İbn Zeyd şöyle devam etti: Cehennemin dereceleri yeryüzünün derinliklerine doğru aşağı inerken cennetin dereceleri göklere doğru yükselir. Muhammed bin Avf bize anlattı; Ebü’l-Mugîre ona, Safvân kendisine şöyle söylemiştir: Âmir bin Abdullah Ebü’l-Yemân’a, Müminlerin ruhları bir araya toplanır mı? diye sordum. O da şöyle cevap verdi: Allah’ın, Andolsun, Zikir’den sonra Zebur’da da yeryüzüne salih kullarımın mirasçı olacağını yazdık, buyurduğu ayetteki yeryüzü, yeniden diriliş gerçekleşinceye kadar müminlerin ruhlarının bir araya toplandığı yerdir. Başkaları ise burada, Allah’ın dünyada müminlere miras olarak vereceği yeryüzünün kastedildiğini söylemişlerdir. Bir başka topluluk ise bununla İsrailoğullarının kastedildiğini söylemiştir. Çünkü Allah onlara bu toprakları vaat etmiş ve daha sonra vaadini yerine getirmiştir. Bu görüşü desteklemek için Allah’ın şu sözünü delil göstermişlerdir: Hor görülüp ezilmekte olan topluluğu, bereketli kıldığımız toprakların doğu ve batı taraflarına mirasçı kıldık (A‘râf 137). Yeryüzüne salih kullarım mirasçı olacaktır sözündeki yeryüzünün, inkârcı toplulukların toprakları olduğunu ve Muhammed’in ümmetinin bu topraklara mirasçı olacağını söyleyenlerin görüşünü de daha önce aktarmıştık. Bu, Ali bin Ebî Talha’nın İbn Abbas’tan naklettiği görüştür.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…