Şahit olana ve şahit olunana andolsun.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve (ve) şahidin (şahit olana) ve (ve) meşhud (şahit olunana)
Mukatil Tefsiri
Buradaki şahit ve şahit olunan; Kurban Bayramı günü, Ramazan Bayramı günü ve Cuma günüdür. Allah Teâlâ bunlara yemin ederek Rabbinin yakalamasının çok şiddetli olduğunu bildirmektedir.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah’ın, “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında tevil ehli ihtilaf etmiştir. Bazıları şöyle demiştir: Bunun anlamı, şahitlik edene andolsun demektir; onlara göre bu cuma günüdür. Şahitlik edilen ise Arefe günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilenler şunlardır: Ya‘kûb bana anlattı, dedi ki: İbn Uleyye bize haber verdi, dedi ki: Yûnus bize haber verdi, dedi ki: Ammâr bana haber verdi, dedi ki: Ebu Hüreyre şöyle dedi: “Şahit cuma günü, şahitlik edilen ise Arefe günüdür.” Yûnus dedi ki: Hasan da böyle söylemiştir. İbnü’l-Müsennâ bize anlattı, dedi ki: Muhammed b. Ca‘fer bize anlattı, dedi ki: Şu‘be bize Ebu İshak’tan nakletti; dedi ki: Hârise b. Mudarrib’in Ali’den bu ayet hakkında şöyle naklettiğini işittim: “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında: “Cuma günü ve Arefe günüdür” demiştir. Muhammed b. Sa‘d bana anlattı, dedi ki: Babam bana anlattı, dedi ki: Amcam bana anlattı, dedi ki: Babam bana, o da babasından, o da İbn Abbas’tan nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında şöyle demiştir: “Şahit cuma günüdür; şahitlik edilen Arefe günüdür.” Bir görüşe göre de şahit insandır, şahitlik edilen ise kıyamet günüdür. Bişr bize anlattı, dedi ki: Yezîd bize anlattı, dedi ki: Saîd bize Katâde’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında şöyle demiştir: “Dünya günlerinden iki büyük gündür. Bize anlatıldığına göre şahit cuma günü, şahitlik edilen ise Arefe günüdür.” İbn Abdüla‘lâ bize anlattı, dedi ki: İbn Sevr bize Ma‘mer’den, o da Katâde’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında: “Şahit cuma günü, şahitlik edilen Arefe günüdür” demiştir. İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Mehrân bize Süfyân’dan, o da Ebu İshak’tan, o da Hâris’ten, o da Ali’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında: “Şahit cuma günü, şahitlik edilen Arefe günüdür” demiştir. Yûnus bana anlattı, dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, “şahit” sözü hakkında “cuma günü”, “şahitlik edilen” sözü hakkında ise “Arefe günü” demiştir. Ebu Kureyb bize anlattı, dedi ki: Vekî‘ bize Musa b. Ubeyde’den, o da Eyyûb b. Hâlid’den, o da Abdullah b. Râfi‘den, o da Ebu Hüreyre’den nakletti; Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Şahit cuma günüdür, şahitlik edilen Arefe günüdür.” Ebu Kureyb bize anlattı, dedi ki: İbn Numeyr ve İshak er-Râzî bize Musa b. Ubeyde’den, o da Eyyûb b. Hâlid’den, o da Abdullah b. Râfi‘den, o da Ebu Hüreyre’den nakletti; Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Şahitlik edilen Arefe günüdür, şahit cuma günüdür.” Sehl b. Musa bize anlattı, dedi ki: İbn Ebî Füdeyk bize İbn Harmele’den, o da Saîd’den nakletti; o şöyle demiştir: Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Günlerin efendisi cuma günüdür; o şahittir, şahitlik edilen ise Arefe günüdür.” İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Mehrân bize Musa b. Ubeyd’den, o da Eyyûb b. Hâlid’den, o da Abdullah b. Râfi‘den, o da Ebu Hüreyre’den, o da Nebî’den nakletti; şöyle buyurmuştur: “Şahitlik edilen Arefe günüdür, şahit cuma günüdür. Onda öyle bir saat vardır ki bir mümin o saate denk gelir de Allah’tan hayır dileyerek dua ederse Allah ona mutlaka karşılık verir; bir şerden Allah’a sığınırsa Allah onu mutlaka ondan korur.” Muhammed b. Avf bana anlattı, dedi ki: Muhammed b. İsmail bize anlattı, dedi ki: Babam bana anlattı, dedi ki: Damdam b. Zür‘a bana Şüreyh b. Ubeyd’den, o da Ebu Mâlik el-Eş‘arî’den nakletti; Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Şahit cuma günüdür, şahitlik edilen Arefe günüdür; cuma günü Allah’ın bizim için seçtiği gündür.” Saîd b. Rebî‘ er-Râzî bana anlattı, dedi ki: Süfyân bize Abdurrahman b. Harmele’den, o da Saîd b. Müseyyeb’den nakletti; şöyle demiştir: “Günlerin efendisi cuma günüdür ve o şahittir.” Başkaları ise şöyle demiştir: Şahit Muhammed’dir, şahitlik edilen ise kıyamet günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilenler şunlardır: Ebu Kureyb bize anlattı, dedi ki: Vekî‘ bize Şu‘be’den, o da Ali b. Zeyd’den, o da Yusuf el-Mekkî’den, o da İbn Abbas’tan nakletti; şöyle demiştir: “Şahit Muhammed’dir, şahitlik edilen kıyamet günüdür.” Sonra, “Bu, insanların kendisi için toplanacağı gündür ve bu, şahit olunacak bir gündür” ayetini okudu (Hûd 103). İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Cerîr bize Muğîre’den, o da Şebâk’tan nakletti; dedi ki: Bir adam Hasan b. Ali’ye “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” ayetini sordu. Hasan ona: “Benden önce birine sordun mu?” dedi. Adam: “Evet, İbn Ömer’e ve İbn Zübeyr’e sordum; onlar kurban günü ve cuma günü dediler” dedi. Hasan şöyle dedi: “Hayır; fakat şahit Muhammed’dir.” Sonra, “Her ümmetten bir şahit getirdiğimiz ve seni de bunların üzerine şahit getirdiğimiz zaman hâlleri nice olur?” ayetini okudu (Nisâ 41). “Şahitlik edilen ise kıyamet günüdür.” Sonra, “Bu, insanların kendisi için toplanacağı gündür ve bu, şahit olunacak bir gündür” ayetini okudu (Hûd 103). İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Mehrân bize Süfyân’dan, o da Câbir’den, o da Ebu’d-Duhâ’dan, o da Hasan b. Ali’den nakletti; şöyle demiştir: “Şahit Muhammed’dir, şahitlik edilen kıyamet günüdür.” Saîd b. Rebî‘ bana anlattı, dedi ki: Süfyân bize Abdurrahman b. Harmele’den, o da Saîd b. Müseyyeb’den nakletti; “şahitlik edilen” hakkında: “Kıyamet günüdür” demiştir. Başkaları ise şöyle demiştir: Şahit insandır, şahitlik edilen kıyamet günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilenler şunlardır: Muhammed b. Ubeyd el-Muhâribî bana anlattı, dedi ki: Esbât bize Abdülmelik’ten, o da İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında: “Şahit Âdemoğludur, şahitlik edilen kıyamet günüdür” demiştir. Muhammed b. Amr bana anlattı, dedi ki: Ebu Âsım bize anlattı, dedi ki: İsa bize İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında: “İnsandır”; “şahitlik edilene” sözü hakkında da: “Kıyamet günüdür” demiştir. İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Mehrân bize Süfyân’dan, o da İbn Ebî Necîh’ten nakletti; şöyle demiştir: “Şahit insandır, şahitlik edilen kıyamet günüdür.” Ya‘kûb bana anlattı, dedi ki: İbn Uleyye bize Hâlid el-Hazzâ’dan, o da İkrime’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında şöyle demiştir: “Şahit Âdemoğludur, şahitlik edilen kıyamet günüdür.” Hüseyin’den bana aktarıldı, dedi ki: Ebu Muaz’ın şöyle dediğini işittim: Ubeyd bize haber verdi, dedi ki: Dahhâk’ın “şahitlik eden” sözü hakkında şöyle dediğini işittim: “İnsanı kasteder”; “şahitlik edilen” ise kıyamet günüdür. Allah, “Bu şahit olunacak bir gündür” buyurmuştur (Hûd 103). Başkaları ise şöyle demiştir: Şahit Muhammed’dir, şahitlik edilen ise cuma günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilen şudur: İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Yahya b. Vâdıh bize anlattı, dedi ki: Hüseyin bize Yezîd’den, o da İkrime’den nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında şöyle demiştir: “Şahit Muhammed’dir, şahitlik edilen cuma günüdür.” İşte Allah’ın, “Her ümmetten bir şahit getirdiğimiz ve seni de bunların üzerine şahit getirdiğimiz zaman” sözü budur (Nisâ 41). Başkaları ise şöyle demiştir: Şahit Allah’tır, şahitlik edilen kıyamet günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilen şudur: Ali bana anlattı, dedi ki: Ebu Sâlih bize anlattı, dedi ki: Muaviye bana Ali’den, o da İbn Abbas’tan nakletti; “şahitlik eden” sözü hakkında: “Allah’ı söyler”; “şahitlik edilen” sözü hakkında ise: “Kıyamet gününü söyler” demiştir. Başkaları ise şöyle demiştir: Şahit kurban günü, şahitlik edilen cuma günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilen şudur: İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Cerîr bize Muğîre’den, o da Şebâk’tan nakletti; dedi ki: Bir adam Hasan b. Ali’ye “Şahitlik eden ve şahitlik edilen” hakkında sordu. Hasan: “Benden önce birine sordun mu?” dedi. Adam: “Evet, İbn Ömer’e ve İbn Zübeyr’e sordum; onlar kurban günü ve cuma günü dediler” dedi. Başkaları ise şöyle demiştir: Şahit Arefe günü, şahitlik edilen ise kıyamet günüdür. Bunu söyleyenlerden nakledilen şudur: İbn Humeyd bize anlattı, dedi ki: Mehrân bize Süfyân’dan, o da İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den, o da İbn Abbas’tan nakletti; “Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun” sözü hakkında: “Şahit Arefe günü, şahitlik edilen kıyamet günüdür” demiştir. Başkaları ise şahitlik edilenin cuma günü olduğunu söylemiş ve bunu Resûlullah’tan rivayet etmişlerdir. Bu konudaki rivayet şudur: Ahmed b. Abdurrahman bize anlattı, dedi ki: Amcam Abdullah b. Vehb bana anlattı, dedi ki: Amr b. Hâris bana Saîd b. Ebî Hilâl’den, o da Zeyd b. Eymen’den, o da Ubâde b. Nesî’den, o da Ebu’d-Derdâ’dan nakletti; Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Cuma günü bana salâtı çokça getirin; çünkü o, meleklerin hazır bulunduğu şahit olunmuş bir gündür.” Bu konuda bize göre doğru olan söz şudur: Allah, şahitlik eden bir şahide ve şahitlik edilen bir şeye yemin etmiştir; fakat bu yemininde hangi şahidi ve hangi şahitlik edileni kastettiğini bize bildirmemiştir. Âlimlerin, anlamın kendisi olduğunu söyledikleri ve bizim zikrettiğimiz şeylerin her biri, “şahitlik eden ve şahitlik edilen” diye adlandırılmayı hak eden şeylerdendir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…