İbrahim ne Yahudi idi ne de Hristiyan; fakat o hanif bir Müslümandı ve müşriklerden değildi.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ma kane ibrahimu yahudiyyen ve la nasraniyyen (İbrahim ne Yahudi ne Hristiyandı) velakin kane hanifen muslimen (o dosdoğru bir teslim olmuştu) ve ma kane mine l-muşrikin (müşriklerden değildi)
Mukatil Tefsiri
“İbrahim ne Yahudi idi ne de Hristiyan”; “fakat hanîf idi”; yani hac yapan kimseydi. “Müslümandı”; yani ihlâslıydı. “Müşriklerden değildi”; yani Yahudilerden de Hristiyanlardan da değildi.
Taberi Tefsiri
Bu, Yüce Allah’ın, İbrahim ve onun dini hakkında tartışan Yahudi ve Hristiyanların iddialarını yalanlamasıdır. Onlar, İbrahim’in kendi dinleri üzere olduğunu iddia etmişlerdi. Allah onları bu iddialarında temize çıkarmış, aksine onların İbrahim’in dinine muhalif olduklarını bildirmiştir. Ayrıca Yüce Allah, İslam ehli için ve Muhammed’in ümmeti için hükmetmiştir ki, İbrahim’in dini üzere olanlar yalnızca onlardır; onun yolu ve şeriati üzerinde bulunanlar diğer din mensupları değil, sadece onlardır.
Yüce Allah şöyle buyurur:
“İbrahim ne Yahudi idi ne de Hristiyan; fakat o hanif bir Müslümandı ve müşriklerden değildi.”
Yani o, putlara ve heykellere tapanlardan, yahut yaratıcıyı bırakıp yaratılmışlara ibadet edenlerden değildi. Aksine “hanif” idi; yani Allah’ın emrine uyan, O’na itaat eden, hidayet yolunda dosdoğru olan kimseydi. “Müslüman” idi; yani kalbiyle Allah’a boyun eğen, organlarıyla O’na teslim olan, üzerine farz kılınan hükümlere razı olan ve onları kabul eden kimseydi.
Hanif kelimesinin anlamı hakkında tefsir ehlinin ihtilafını daha önce açıklamış ve doğruya en yakın görüşü ortaya koymuştuk; burada tekrar etmeye gerek yoktur.
Bu konuda tefsir ehli de bizim söylediğimize benzer açıklamalar yapmıştır. Bunlardan bazı rivayetler şunlardır:
İshak b. Şâhin el-Vâsıtî → Hâlid b. Abdullah → Dâvûd → Âmir rivayet etti:
Yahudiler “İbrahim bizim dinimiz üzeredir” dediler; Hristiyanlar da “O bizim dinimiz üzeredir” dediler. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi:
“İbrahim ne Yahudi idi ne de Hristiyan…”
Böylece Allah onları yalanladı ve delillerini geçersiz kıldı; özellikle de İbrahim’in Yahudi olarak öldüğünü iddia eden Yahudileri.
Müsennâ → İshak → İbn Ebî Cafer → babası → Rebî‘ de aynı şekilde rivayet etmiştir.
Yunus b. Abdülâ‘lâ → İbn Vehb → Yakub b. Abdurrahman ez-Zührî → Musa b. Ukbe → Sâlim b. Abdullah (onun babasından rivayet ettiğini zannediyorum) rivayet etti:
Zeyd b. Amr b. Nüfeyl Şam’a giderek hak dini aradı ve onun peşine düştü. Bir Yahudi âlimle karşılaştı ve ona dini hakkında sordu: “Belki sizin dininize girerim, bana dininizi anlat.” Yahudi ona dedi ki: “Bizim dinimize girmen için Allah’ın gazabından pay alman gerekir.” Zeyd dedi ki: “Ben zaten Allah’ın gazabından kaçıyorum; ondan hiçbir şey yüklenemem ve buna gücüm yetmez. Beni bundan uzak bir dine yönlendirebilir misin?” Yahudi dedi ki: “Bildiğim tek şey hanif olmaktır.” Zeyd sordu: “Hanif nedir?” O da dedi ki: “İbrahim’in dini; o ne Yahudi idi ne de Hristiyan idi, yalnızca Allah’a ibadet ederdi.”
Zeyd oradan ayrıldı ve bir Hristiyan âlimle karşılaştı. Ona da aynı soruyu sordu: “Belki sizin dininize girerim, bana dininizi anlat.” Hristiyan ona dedi ki: “Bizim dinimize girmen için Allah’ın lanetinden pay alman gerekir.” Zeyd dedi ki: “Ben Allah’ın lanetinden hiçbir şey yüklenemem, buna gücüm yetmez. Beni bundan uzak bir dine yönlendirebilir misin?” Hristiyan da Yahudi’nin dediğine benzer şekilde şöyle dedi: “Bildiğim tek şey hanif olmaktır.”
Bunun üzerine Zeyd onların söylediklerinden ve İbrahim hakkında ittifak ettikleri husustan razı oldu. Sonra ellerini kaldırarak şöyle dedi:
“Allah’ım! Seni şahit tutuyorum ki ben İbrahim’in dini üzerindeyim.”
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…