Şüphesiz İsa’nın Allah katındaki durumu, Âdem’in durumu gibidir. Onu topraktan yarattı, sonra ona ‘Ol’ dedi, o da oluverdi.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne mesela isa inde llah ke-meseli adem (İsa’nın durumu Allah katında Âdem’in durumu gibidir) halakahu min turab (onu topraktan yarattı) summe kale lehu kun fe-yekun (sonra ona “ol” dedi ve oldu)
Mukatil Tefsiri
“Şüphesiz Allah katında Îsâ’nın durumu…” Bunun sebebi şuydu: Necran Hristiyanlarından bir heyet Medine’de Nebî’nin yanına geldi. İçlerinde Seyyid, Âkıb, Üsküf, Re’s, Hâris, Kays, onun iki oğlu, Hâlid, Huleyd ve Amr vardı. Necran ehlinin iki büyüğü olan Seyyid ile Âkıb şöyle dediler: “Ey Muhammed! Neden arkadaşımıza sövüyor ve onu ayıplıyorsun?” Nebî dedi ki: “Arkadaşınız kimdir?” Dediler ki: “Îsâ b. Meryem; iffetli ve bakire olan.” Ebû Muhammed b. Sâbit dedi ki: “İffetli bakire”; Allah’a yönelip ayrılmış kadın demektir. Bu, Allah Teâlâ’nın: “Ve O’na tam bir yönelişle yönel.” (Müzzemmil 8) buyruğu gibidir.
Dediler ki: “Allah’ın yarattığı kullar içinde onun benzeri olan birini bize göster; ölüleri diriltiyor, anadan doğma körü ve alacalıyı iyileştiriyor, çamurdan kuş yaratıyor.” Fakat “Allah’ın izniyle” demediler. “Her insanın bir babası vardır, Îsâ’nın ise babası yoktur. O halde bize uy ki Îsâ Allah’ın oğludur; biz de sana uyalım. Ya Îsâ’yı oğul yap ya da ilâh yap.” Bunun üzerine Nebî şöyle dedi: “Allah’ın oğlu olması veya O’nun yanında başka bir ilâh bulunması Allah’a sığınırım.” Bunun üzerine ikisi Nebî’ye: “Sen Ahmed misin?” dediler. Nebî: “Ben Ahmed’im ve Muhammed’im” dedi. Dediler ki: “Neden Ahmed?” Dedi ki: “İnsanları şirkten uzak tuttuğum için.”
Sonra dediler ki: “Sana bazı şeyler soracağız.” Nebî dedi ki: “Siz İslâm’a girip bana uyuncaya kadar size cevap vermeyeceğim.” Dediler ki: “Biz senden önce Müslüman olduk.” Nebî şöyle dedi: “Siz Müslüman olmadınız; sizi İslâm’dan alıkoyan üç şey vardır: Domuz yemeniz, içki içmeniz ve Allah’ın bir oğlu olduğunu söylemeniz.”
Bunun üzerine öfkelendiler ve dediler ki: “Îsâ’nın babası kimdir? Bize onun benzerini getir.” Bunun üzerine Allah Teâlâ şu ayeti indirdi: “Şüphesiz Allah katında Îsâ’nın durumu, Âdem’in durumu gibidir. Onu topraktan yarattı, sonra ona ‘Ol’ dedi, o da oldu.” İşte Allah’ın Îsâ hakkında söylediği budur.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah bu ayette, İsa’yı babasız yaratmasının kendi katında Âdem’i yaratmasından daha şaşırtıcı olmadığını açıklamaktadır. Allah, Muhammed’e Necranlı Hristiyan heyetine şöyle söylemesini emretmektedir: İsa’nın babasız yaratılması, Âdem’in ne erkek ne kadın olmaksızın topraktan yaratılmasından daha hayret verici değildir. Allah Âdem’e “Ol” dedi ve o da oluverdi. Aynı şekilde İsa’yı yaratmayı murat ettiğinde ona da “Ol” dedi ve o meydana geldi. Bu sebeple İsa’nın babasız yaratılması onun ilah olduğunu göstermez. Çünkü bundan daha hayret verici olan Âdem’in yaratılışıdır.
Müfessirler, bu ayetin Necran Hristiyanlarının İsa hakkındaki tartışmalarına cevap olarak indirildiğini söylemişlerdir.
Âmir şöyle demiştir: “Necran halkı Hristiyanlar içinde İsa hakkında en aşırı söz söyleyen topluluktu. Peygamberle tartışıyorlardı. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: ‘Allah katında İsa’nın durumu Âdem’in durumu gibidir. Onu topraktan yarattı, sonra ona “Ol” dedi, o da oldu.’ Daha sonra da ‘yalancıların üzerine Allah’ın lanetini dileyelim’ ayetine kadar devam etti.”
İbn Abbas şöyle rivayet etmiştir: Necran’dan bir heyet Peygamber’e geldi. İçlerinde Seyyid ve Akıb da vardı. Peygamber’e: “Sen neden bizim arkadaşımızı anıyorsun?” dediler. Peygamber: “Kim o?” diye sordu. Onlar: “İsa. Sen onun Allah’ın kulu olduğunu söylüyorsun.” dediler. Peygamber: “Evet, o Allah’ın kuludur.” buyurdu. Bunun üzerine: “Sen hiç onun benzerini gördün mü yahut böyle bir şey haber aldın mı?” dediler. Sonra ayrıldılar. Ardından Cebrâil gelip Allah’ın emriyle şu ayeti getirdi: “Allah katında İsa’nın durumu Âdem’in durumu gibidir…”
Katâde şöyle demiştir: Necranlıların liderleri ve piskoposları olan Seyyid ile Akıb Peygamber’e gelip İsa hakkında soru sordular ve şöyle dediler: “Her insanın bir babası vardır; öyleyse İsa’nın babası neden yok?” Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: “Allah katında İsa’nın durumu Âdem’in durumu gibidir. Onu topraktan yarattı, sonra ona ‘Ol’ dedi, o da oldu.”
Süddî şöyle anlatmıştır: Peygamber gönderilince Necran halkı bunu duydu ve ileri gelenlerinden dört kişi ona geldi. Bunların arasında Akıb, Seyyid, Mâsercis ve Mârihız vardı. Peygamber’e İsa hakkında ne söylediğini sordular. Peygamber: “O Allah’ın kulu, ruhu ve kelimesidir.” buyurdu. Bunun üzerine onlar: “Hayır, o Allah’tır. Mülkünden indi, Meryem’in içine girdi, sonra çıktı; böylece bize kudretini gösterdi. Babasız yaratılan bir insan gördün mü?” dediler. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: “Allah katında İsa’nın durumu Âdem’in durumu gibidir…”
İkrime’den rivayet edildiğine göre bu ayet Necranlı Akıb ve Seyyid hakkında indirilmiştir. İbn Cüreyc şöyle demiştir: Necran Hristiyanlarının heyeti Peygamber’e geldiğinde içlerinde Seyyid ve Akıb da vardı. Onlar: “Ey Muhammed, neden bizim arkadaşımıza hakaret ediyorsun?” dediler. Peygamber: “Arkadaşınız kim?” buyurdu. Onlar: “Meryem oğlu İsa. Sen onun kul olduğunu söylüyorsun.” dediler. Peygamber: “Evet, o Allah’ın kuludur, Allah’ın Meryem’e bıraktığı kelimesidir ve O’ndan bir ruhtur.” buyurdu. Bunun üzerine öfkelendiler ve şöyle dediler: “Eğer doğru söylüyorsan bize ölüleri dirilten, anadan doğma körü iyileştiren ve çamurdan kuş yapıp ona üfleyen bir kul göster!” Sonra onun Allah olduğunu söylediler. Peygamber sustu; ardından Cebrâil gelip: “Allah, Meryem oğlu Mesih Allah’tır diyenler gerçekten kâfir olmuşlardır.” ayetini getirdi. Peygamber: “Ey Cebrâil, onlar bana İsa’nın benzerini sordular.” dedi. Bunun üzerine Cebrâil: “İsa’nın benzeri Âdem’in benzeridir; onu topraktan yarattı, sonra ona ‘Ol’ dedi ve o da oldu.” dedi. Sabah olunca Peygamber ayetleri onlara okudu.
Muhammed b. Ca‘fer b. Zübeyr şöyle demiştir: Allah’ın şu sözüne kulak ver: “Allah katında İsa’nın durumu Âdem’in durumu gibidir…” Eğer onlar: “İsa erkek olmadan yaratıldı.” derlerse, onlara de ki: Âdem de ne erkekten ne kadından olmadan topraktan yaratıldı. Allah aynı kudretiyle onu da yarattı. Böylece o da etten, kandan ve saçtan oluşan bir insan oldu. Bu nedenle İsa’nın babasız yaratılması bundan daha şaşırtıcı değildir.
İbn Zeyd şöyle demiştir: Necranlı iki kişi Peygamber’e gelip: “Babası olmadan doğan birini biliyor musun?” diye sordular. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: “Allah katında İsa’nın durumu Âdem’in durumu gibidir…” Yani Âdem’in annesi veya babası var mıydı? Allah onu böyle yarattığı gibi İsa’yı da Meryem’in karnında yaratmıştır.
Daha sonra Taberî ayetin dil yönünü açıklamaktadır. “Onu topraktan yarattı” ifadesi Âdem’in sıfatı değil, onun yaratılış biçimini açıklayan bağımsız bir ifadedir.
“Sonra ona ‘Ol’ dedi, o da oldu.” ifadesinde ise geçmiş zaman anlatılırken “olur” şeklinde geniş zaman kullanılmasının sebebi, Allah’ın bir şeyi yaratmayı murat ettiğinde sadece “Ol” demesinin yeterli olduğunu bildirmektir. Yani ayetin anlamı şöyledir: Allah bir şeye “Ol” dediğinde o mutlaka meydana gelir.
Bazı dil âlimleri de “olur” ifadesinin, “Ol dedi ve hemen oldu.” anlamında kullanıldığını söylemişlerdir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…