Lağv yemin

Konuşurken kasıtsız olarak dilinden yanlışlıkla ve hataen yemin lafzının çıkmasıdır. İlim ehlinin çoğunluğunun görüşüne göre bundan dolayı kefaret yoktur. Çünkü yemin yanlışlıkla söylenmiştir. Bunun dayanağı Yüce Allah’ın şu buyruğudur: “Allah, kasıtsız olarak ağzınızdan çıkıveren yeminlerinizden dolayı sizi sorumlu tutmaz, fakat bilerek yaptığınız yeminlerden dolayı sizi sorumlu tutar. Bunun da kefareti, ailenize yedirdiğiniz yemeğin orta hallisinden on fakire yedirmek…” (Maide Suresi 89) Dolayısıyla sorumlu tutulacağı yeminlerden dolayı kefaret vermesini gerekli görürken, yanlışlıkla yapılan yeminlerden dolayı sahibini sorumlu tutmamış ve kefaret ödemesini de gerekli görmemiştir. İlim ehlinin çoğu, bir kimsenin yemin ettiği şey üzere zannettiği bu yemininden sebep kefaret ödemeyeceğini ifade etmişlerdir. Çünkü bu, yanlışlıkla yapılan (lağv) yemindir. İlim ehlinin çoğu lağv yeminden dolayı kefaret verilmeyeceğini söylemişlerdir. İbn Abdilberr bu hususta Müslümanların icma ettiklerini belirtmiştir. Nehai’den de doğru diye zannettiği şey üzere yapılan bu yeminin lağv sayılacağı görüşü nakledilmiştir. O vakit tersi ortaya çıkacak olursa lağv yeminden dolayı kefaret gerekir. Bu da İmam Şafii’nin iki kavlinden birisini oluşturur. İmam Ahmed’den de bu durumda kefaretin gerekli olacağı görüşü gelmiştir. Bunun lağv yemin sayılmayacağı ifade edilmiştir; çünkü muhalefet edildiği (tersi yapıldığı) halde Yüce Allah’ın adıyla yemin edilmiştir. Dolayısıyla bu, ileride yapılan yeminler gibi kabul edilir ve kefaret de vacip olur. el-Muvaffak der ki: Bizim lehimize Yüce Allah’ın: “Allah sizi kasıtsız yeminlerinizden sorumlu tutmaz…” (Bakara Suresi 225) buyruğu gelmiştir. Söz konusu olan durum da bu hükümden sayılır; çünkü lağv yemini gerçekleşmemiş bir yemindir ve -gamus yeminde olduğu gibi- bundan dolayı da kefaret gerekli değildir. Yeminin tersini icra etmek (muhalefet etmek) kasdedilmemiştir, öyleyse sanki unutarak yeminini bozmuş gibi kabul edilir. Genel olarak bu tür geçmişteki bir şey üzere yapılan yeminden dolayı kefaret yoktur. Bu konu, üç kısma da ayrılmaktadır: Yemininde doğru olması ki, o vakit icma’ya göre kefaret gerekli olmaz. Yalanı kasdederek yemin etmesi ki, bu da gamus olan yemindir ve bunun da kefareti yoktur. Hatta kefaret söz konusu olsaydı en öncelikli olarak bu türün kefareti gerekli olurdu. Doğru zannettiği bir şeyden dolayı yemin etmesi neticesinde tersi ortaya çıktığında da bundan dolayı kefaret yoktur. Çünkü bu da lağv yemindir. Ama ileride yapacağı yeminden sebep, kalbi bunu kasdetmiş ve bu niyet üzere yemin kasdıyla söylenmiş olur, ardından tersi çıkacak olursa, işte bundan dolayı kefaret vermesi vacip olur. Kalbinin kasdetmediği ve üzerinde yeminin gerçekleşmemiş olduğu yemine gelince, bunda da dil sürçmesi sebebiyle lağv yemin caridir.