Zekât vermekten kaçmak amacıyla nisap, cinsinden başkasıyla değiştirilecek olursa, ondan zekât düşmez. Nisaptan değiştirilen bu şey ister davardan ya da başkasından olsun, fark etmez. Aynı şekilde, zekâtı düşürmek amacıyla nisaptan bir parça telef edilecek olursa, o kimseden yine zekât düşmez. Çünkü değiştirilmesi de, telef edilmesi de (zekâtın) vücûbiyeti yakınlaştığı için söz konusu olmuştur.
Öyleyse; eğer bunu senenin başında yapmış olsaydı, ona zekât düşmezdi; çünkü bununla zekâttan kaçacağı anlaşılmaz. Zikri geçen bu ifadeleri İmam Mâlik, Evzâî ve İshak belirtmiştir. Çünkü Yüce Allah şöyle buyurur:
“Biz, vaktiyle ‘bahçe sahipleri’ne bela verdiğimiz gibi, onlara da bela verdik…” (Kalem Suresi: 17)
Onlara Allah Teâlâ bir tür ceza vermişti; çünkü zekât vermekten kaçmışlardı. Şüphesiz zekâtı vermemekle, buna hakkı olan ehil kimselerin nasibini kesme niyeti vardır; ancak (tüm bunlara rağmen) bu durum, zekâtı düşürmemiştir. Tıpkı ölüm döşeğinde karısını boşayan bir kimsenin durumu gibi… Zira kötü bir maksat beslemesi hâlinde —hikmete göre— bu kötü maksadından vazgeçirmek için onu cezalandırmak gerekmektedir. Mirası erkenden almak için kendisine miras bırakanı öldüren bir kişinin örneği gibi.
Ebû Hanîfe ve İmam Şâfiî ise: Bu kimseden zekât düşer; çünkü sene tamamlanmadan önce mal eksilmiştir. Dolayısıyla da —bir ihtiyacına binaen telef etmesinde olduğu gibi— bundan zekât vermek de vacip değildir, demişlerdir.
“Burada ise kötü bir maksat ve niyetin beslenmediği…” şeklinde cevap verilmiştir.