Bayram namazının temeli, kitap, sünnet ve icma’ya dayanmaktadır. Yüce Allah şöyle buyurur: “Rabbin için namaz (bayram namazı) kıl, kurban kes.” (Kevser suresi: 2)
Sünnete gelince; tevatüren sabit olduğuna göre Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), bayram namazlarını kılmış ve Müslümanlar da bayram namazlarının sabit oluşu hakkında icma etmişlerdir.
Bayram namazı, mezhebimizin zahir görüşüne göre farz-ı kifayedir. Bunu, Şafii’nin ashabından bazıları da söylemişlerdir. Çünkü Allah’u Teala: “Rabbin için namaz (bayram namazı) kıl, kurban kes.” (Kevser suresi: 2) buyurmuştur. Emir ise vücup ifade eder. Bunun yanında Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in bu namazları devamlı kılmış olması da yine bunun vacip olduğuna işaret etmektedir. Çünkü bayram namazları bu dinin açık ilamıdır ve tıpkı Cuma gibi vaciptir.
Ebu Hanife ise şöyle demiştir: Bayram namazı farz değildir, sadece vacib-i ayandır. Çünkü bu namazda hutbe meşru kılınmıştır ve böylelikle vacib-i ayandır (herkesin kılması vaciptir); ancak Cuma namazı gibi farz değildir. “Bunda ezanın meşru olmaması hasebiyle, vacib-i ayan olmayacağı ve tıpkı cenaze namazı hükmünde olduğu” şeklinde cevap verilmiştir.
Bayram namazının vacip değil de, müekked sünnet olduğu söylenmiştir. Bunu, İmam Malik ve Şafii ashabının çoğu söylemiştir. Çünkü Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem), bir bedeviye: “(Beş vakit namazın dışında sorumlu tutulacağı bir namazın olmadığını, sadece) nafile olarak kıldığın namaz hariç…” buyurmuştur.
Buna, “bir vatana ve yerleşim yerine sahip olmadığı için o bedeviye Cuma namazının vacip olmayacağı, bayram namazının ise bundan daha öncelikli sayılacağı” şeklinde cevap verilmiştir. Sonra buna benzer bir durum, vacip olduğuna dair delillerde zikri geçen ifadelere mahsustur. Zira orada ise “beş vakit namazın” vacip (farz) olduğu açıkça ifade edilmiştir. Nitekim beş vakit namazı özellikle ifade etmiş, pekiştirmiş, farz-ı ayn olduğunu belirtmiş, her gün ve gece tekrar edilerek sürekli olarak kılınmasını ibraz etmiş olmaktadır.
Beş vakit namazın dışındaki namazlar ise bazı durumlarda ve bir arızi sebebe bağlı olarak yerine getirilen vaciplerdir: Cenaze ve bayram namazı buna birer örnektir.