O gün sarsan sarsacaktır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yevme tercufu (o gün sarsılacak) er-racife (ilk sarsıntı).
Mukatil Tefsiri
Burada kastedilen birinci sûr üfürülüşüdür. Ona “sarsan” denilmiştir; çünkü bütün yaratılmışları öldürür. Nitekim Allah Teâlâ:
Onları sarsıntı yakaladı. (A‘râf 78)
buyurmuştur. Buradaki sarsıntı ölüm anlamındadır. Arşın bulunduğu yerden, yedi göğün üstünden gelen bu üfürülüşle bütün yaratılmışlar ölür.
Taberi Tefsiri
Allah Teâlâ şöyle buyurmaktadır: Birinci üfürüş sebebiyle yer ve dağlar sarsıldığı gün. İbn Abbas, “O gün sarsan sarsacaktır” ayeti hakkında: “Bu birinci üfürüştür” demiştir. Devamındaki “Ardından gelen onu takip edecektir” sözü ise ikinci üfürüştür. İbn Abbas’tan başka bir rivayette şöyle nakledilmiştir: “Sonraki, öncekini takip eder. Râcife birinci üfürüştür, râdife ise son üfürüştür.” Hasan da “O gün sarsan sarsacaktır; ardından gelen onu takip edecektir” ayeti hakkında: “Bunlar iki üfürüştür. Birincisi yaşayanları öldürür, ikincisi ise ölüleri diriltir” demiş, sonra şu ayeti okumuştur: “Sûra üfürülür; Allah’ın dilediği dışında göklerde ve yerde kim varsa bayılıp düşer. Sonra ona bir daha üfürülür; bir de bakarsın ki onlar kalkmış bakıyorlar.” (Zümer 68). Katâde de şöyle demiştir: “Bunlar iki çığlıktır. Birincisi Allah’ın izniyle her şeyi öldürür, diğeri Allah’ın izniyle her şeyi diriltir.” Peygamber’in şöyle buyurduğu nakledilmiştir: “İkisi arasında kırk vardır.” Ashabı: “Allah’a yemin olsun ki bundan fazlasını söylemedi” demiştir. Bize ulaştığına göre Peygamber şöyle derdi: “O kırk içinde ‘hayat’ denilen bir yağmur gönderilir; yer güzelleşir, hareketlenir ve insanların bedenleri ot gibi biter. Sonra ikinci üfürüş üflenir; bir de bakarsın ki onlar kalkmış bakmaktadırlar.” Ebû Hureyre’den nakledilen rivayette Peygamber sûru zikretmiş, Ebû Hureyre: “Ey Allah’ın Resûlü, sûr nedir?” diye sorunca, “Bir boynuzdur” buyurmuştur. “Nasıldır?” denilince: “Büyük bir boynuzdur; ona üç defa üflenir: Birincisi korku üfürüşü, ikincisi bayılıp ölme üfürüşü, üçüncüsü kalkış üfürüşüdür. Gök ve yer ehli, Allah’ın diledikleri dışında korkuya kapılır. Allah emreder, bu üfürüşü uzatır ve o kesilmez. Bu, ‘Onlar ancak geri dönüşü olmayan tek bir çığlık bekliyorlar’ ayetinde bildirilen çığlıktır (Sâd 15). Allah dağları yürütür, onlar serap hâline gelir; yer içindekilerle birlikte şiddetle sarsılır. İşte bu, ‘O gün sarsan sarsacaktır; ardından gelen onu takip edecektir; o gün kalpler korkuyla çarpacaktır’ ayetidir” buyurmuştur. Übey b. Kâb’dan nakledildiğine göre Peygamber “O gün sarsan sarsacaktır; ardından gelen onu takip edecektir” ayetini okumuş ve şöyle buyurmuştur: “Sarsan geldi, ardından gelen onu takip etti; ölüm bütün içeriğiyle geldi.” Dahhâk da “O gün sarsan sarsacaktır” ayeti hakkında “Birinci üfürüş”, “ardından gelen onu takip edecektir” ayeti hakkında “Diğer üfürüş” demiştir. Başka bazıları ise Mücâhid’den şöyle nakletmiştir: “Sarsan” yerin ve dağların sarsılmasıdır; bu zelzeledir. “Ardından gelen” hakkında da bunun “Gök yarıldığı zaman” ayeti olduğunu söylemiştir (İnşikak 1) ve “İkisi bir tek çarpışla çarpılıp dağıtıldığı zaman” anlamındaki olayı kastetmiştir (Hâkka 14). Başka bazıları ise “Yer sarsılır, ardından gelen ise kıyamettir” demiştir. İbn Zeyd, “sarsan”ın yer olduğunu, “ardından gelen”in de kıyamet olduğunu söylemiştir. Dil âlimleri “Şiddetle çekip çıkaranlara andolsun” diye başlayan yeminlerin cevabının nerede olduğu konusunda ihtilaf etmişlerdir. Basralı nahivcilerden bazıları bunun “Şüphesiz bunda korkan kimse için ibret vardır” ayetine bağlı olduğunu söylemiştir (Nâziât 26). İstenirse bunun “O gün sarsan sarsacaktır; o gün kalpler korkuyla çarpacaktır” anlamına bağlanabileceğini de söylemişlerdir. Kûfeli nahivcilerden bazıları ise yemin cevabının, dinleyenler anlamı bildiği için zikredilmediğini, eğer açıkça gelseydi “Elbette diriltileceksiniz ve hesaba çekileceksiniz” şeklinde olacağını söylemiştir. Buna da “Biz çürümüş kemikler olduğumuzda mı?” sözünün delalet ettiğini belirtmiştir (Nâziât 11). Çünkü bu ifade sanki “Elbette diriltileceksiniz” sözünün cevabı gibidir. Başka bir Kûfeli de buna yakın bir görüş söylemiş, fakat yemin cevabındaki lâmın hazfedilmesinin caiz olmadığını belirtmiştir; çünkü lâm hazfedilirse yerinin bilinmeyeceğini söylemiştir. Bize göre doğru olan görüş, burada yemin cevabının sözün delaletinden dolayı zikredilmemiş olduğudur.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…