İçlerinden en mutedil olanı dedi ki: ‘Ben size, Allah’ı tesbih etsenize dememiş miydim?’
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale evsatuhum (içlerinden en dengeli olanı dedi ki): elem ekul lekum (size söylememiş miydim), levla tusebbihun (Allah’ı tesbih etsenize diye)?
Mukatil Tefsiri
İçlerinden en adil ve en doğru görüşlü olanı şöyle dedi. Nitekim Bakara Suresi’nde geçen “orta bir ümmet” ifadesi de “adil bir ümmet” anlamındadır. “Size, Allah’ı tesbih etsenize dememiş miydim?” Yani: “İnşallah” deseydiniz ya, dememiş miydim?
Taberi Tefsiri
Allah Teâlâ’nın “evsatuhum” buyruğundan maksat, onların en adil, en doğru görüşlü ve en hayırlı olan kimsesidir.
Muhammed b. Sa‘d → babası → amcası → babası → dedesi → İbn Abbas rivayetinde İbn Abbas, “Bu, onların en adil olanıydı.” demiş, ayrıca “en hayırlıları” anlamının da kastedildiğini söylemiştir. Daha sonra Bakara suresindeki “Sizi orta bir ümmet kıldık.” (Bakara 143) ayetini delil getirerek burada geçen “orta” ifadesinin “adil” anlamına geldiğini açıklamıştır.
Ali → Ebû Sâlih → Muâviye → İbn Abbas rivayetinde de “En adil olanları.” denilmiştir. Mücâhid’den gelen çeşitli rivayetlerde de aynı şekilde “en adil olanları” anlamı verilmiştir. Saîd b. Cübeyr, Katâde ve Dahhâk da bu görüşü benimsemişlerdir. Katâde ayrıca onun topluluk içinde en çabuk ibret alan ve en güzel şekilde hatasından dönen kişi olduğunu söylemiştir.
Bu kişi arkadaşlarına şöyle dedi: “Ben size tesbih etsenize dememiş miydim?” Buradaki tesbihden maksat, onların daha önce: “Sabah olunca mutlaka bahçeyi devşireceğiz.” derken istisna yapmaları ve “İnşallah” demeleriydi. Yani o kişi onlara: “Ben size Allah’ın dilemesini istisna ederek ‘İnşallah’ desenize dememiş miydim?” diye hatırlatmada bulunmuştur.
Müfessirler de ayeti bu şekilde açıklamışlardır. İbn Humeyd → Mihrân → Süfyân → İbrahim b. el-Muhâcir → Mücâhid rivayetinde Mücâhid, “Tesbih etmekten maksat istisna yapmaktır.” demiştir. Yine Süfyân → Mücâhid rivayetinde, “Ben size istisna etsenize dememiş miydim?” şeklinde açıklamış ve bu topluluk arasında tesbihin, ‘İnşallah’ diyerek istisna yapmak anlamında kullanıldığını belirtmiştir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…