Çağırana yönelmiş olarak kâfirler der ki: “Bu zorlu bir gün!”
Diyanet Vakfı
7, 8. Sanki etrafa yayılmış çekirge sürüsü gibi bakışları perişan (utançtan yere bakar) bir halde ve davetçiye koşarak kabirlerden çıkarlar. O esnada kafirler: Bu, çok çetin bir gündür! derler.
Kurtubi Tefsiri
Davetçiye hızlıca koşarak kâfirler: “Bu zorlu bir gündür” derler.
“Davetçiye hızlıca koşarak.” Bir başka yerde de yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
“Ogün insanlar darmadağın pervaneler gibi olacak.” (el-Karia, 101/4) O halde bunlar iki ayrı zamanda, iki ayrı niteliktir. Bunların birincisi kabirlerden çıkış esnasındadır. İnsanlar dehşete kapılmış olarak nereye gideceklerini bilmeyerek kabirlerinden çıkacaklar, birbirlerine karışacaklar. İşte o vakit onlar maksad olarak gözettiği belli bir yün olmaksızın darmadağınık pervaneler gibi biri diğerinin içine girecektir, karışacaklardır. İkincisi ise davetçinin seslenişini duyacakları vaktin niteliğidir. O vakitte etrafa dağılmış çekirgeler gibi olacaklardır. Çünkü çekirgelerin gözettikleri belli bir yönleri vardır.
” Hızlıca koşanlar olarak” demektir. Bu açıklamayı Ebû Ubeyde yapmıştır. Şairin şu beyitinde de bu anlamda kullanılmıştır:
“Yurtları Dicle’dedir onların ve görüyorum ben onları,
Dicle’de semaa (çalgı ve şarkı dinlemeye) hızlıca gittiklerini görüyorum.”
ed-Dahhak, yönelenler olarak, Katade, kastedenler olarak, İbn Abbâs, bakanlar olarak, İkrime, sese kulaklarını açanlar olarak, diye açıklamışlardır. Anlamlar birbirine yakındır. Bir kimse gözünü ayırmaksızın bir şeye yönelip, gidecek olursa: “Adam gözünü ayırmaksızın yöneldi, yönetir” denilir. Boynunu uzatıp, başını o tarafa dönecek olursa denilir. Şair de şöyle demiştir:
“Nimr b. Sa’d beni köle etti kendisine, halbuki gördüğüm o ki;
Nimr b. Sa’d bana itaat eden birisidir ve boynunu uzatmış, başım da bana doğru çevirmiştir,”
Yaratılışında boynunda bir tarafa meyil bulunan deve” demektir. ” Hızlıca koştu” anlamındadır.
“Kâfirler: Bu zorlu bir gündür, derler.” Yani onlar bu sözleri kıyâmet gününde karşı karşıya kalacakları zorluklardan ötürü söyleyeceklerdir.