Onların söylediklerine sabret. Güneş doğmadan ve batmadan önce Rabbinin övgüsüyle tesbih et.
Diyanet Vakfı
(Resulüm!) Onların dediklerine sabret. Güneşin doğuşundan önce de, batışından önce de Rabbini hamd ile tesbih et.
Kurtubi Tefsiri
Söylediklerine sabret. Güneşin doğmasından önce de, batışından önce de Rabbini hamd ile tesbih et.
Bu âyete dair açıklamalarımızı beş başlık halinde sunacağız:
1- Kâfirlerin Söylediklerine Sabır:
“Söylediklerine sabret” âyeti Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’a bir hitaptır. Müşriklerin söylediklerine karşı sabretmesini emretmektedir. Yani onların bu yaptıklarından ötürü sen kendini sıkıntıya sokma!
Bu âyet-i kerîme savaş emrinden önce indiğinden nesh olmuş bir âyettir.
Bunun Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) ve ümmeti için (hükmü) sabit olduğu da söylenmiştir. Yahudilerin: Allah cumartesi günü dinlendi, şeklindeki sözlerine sabret, demek olduğu da söylenmiştir,
2- Beş Vakit Namaz ile Güneşin Doğuşundan ve Batışından Önce Allah’ı Tesbih etmek ve Namaz Kılmak:
Yüce Allah’ın:
“Güneşin doğmasından önce de, batışından Önce de Rabbini hamd ile tesbih et” âyeti ile beş vakit namazı kastettiği söylenmiştir.
Ebû Salih dedi ki: Güneşin doğuşundan Önce sabah namazı, batışından önce de ikindi namazını kıl (demektir). Bunu Cerir b. Abdullah (Peygamber -sallallahü aleyhi ve sellem-e ulaşan) merfu bir sened ile de rivâyet ederek şöyle demiştir: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın huzurunda oturuyor idik. Derken ondördünde aya baktı ve şöyle buyurdu: “Sizler şu ayı gördüğünüz gibi, -onu görmek için birbirinize sıkıntı vermeye gerek duymadığınız gibi- Rabbinizi göreceksiniz. Bundan dolayı eğer güneşin doğuşundan ve batışından önce birer namazı geçirmemek -bunlarla ikindi ve sabah namazını kastetmektedir- imkanınız varsa (bunları geçirmeden vaktinde kılınız).” Sonra Cerir:
“Güneşin doğmasından önce de, batışından önce de Rabbini hamd ile tesbih et” (Ta-Ha, 20/130) âyetini okudu. Müslim, I, 439; Buhârî, I, 203, 209, IV, 1H36, VI, 2703; Tirmizi, IV, 687; Ebû Davud, IV, 233; İbn Mace, I, 63; Müsned, IV, 36O, 365. Hadis Buhârî ve Müslim tarafından rivâyet edilmiş olup lâfız Müslim’e aittir.
İbn Abbâs dedi ki:
“Batışından önce” âyeti ile kasıt öğle ve ikindi namazlarıdır.
“Gecenin bir kısmında… da onu tesbih et” âyeti ile de akşam ve yatsı namazlarını kastetmektedir.
Bu âyetlerle, yüce Allah’ın güneşin doğuşundan ve batışından önce sözlü olarak eksikliklerden tenzih edilmek üzere teşbih edilmesinin kastedildiği de söylenmiştir. Bu açıklamayı Atâ el-Horasanî ve Ebû’l-Ahvas yapmıştır.
Bazı âlimler de yüce Allah’ın:
“Güneşin doğmasından önce de” âyeti sabah namazının iki rekatı
“batışından önce de” âyeti da akşamdan önceki iki rekati anlatmaktadır. Sümame b. Abdullah b. Enes de şöyle demiştir: Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem)’in ashabından özlü akıl sahibleri akşam namazından önce iki rekat kılarlardı. Müslim’in, Sahih’inde Enes b. Malik’ten şöyle dediği kaydedilmektedir: Biz Medine’de iken müezzin akşam namazının ezanını okudu mu (ashab) hemen mescid direklerinin arkasına koşuşur ve İki rekat kılıverirlerdi. Öyle ki yabancı bir adam mescide girer, akşam namazının -bu iki rekati kılanların çokluğu dolayısıyla- kılınıp bitirilmiş olduğunu zannederdi, Müslim, I, 573; Darakutni, I, 267.
Katade de şöyle demiştir: Ben Enes ile Ebû Berze el-Eslemi’den başka bu iki rekati kılan herhangi bir kimseye yetişmedim.