Onları onlara boyun eğdirdik. Kimine binerler, kimini yerler.
Diyanet Vakfı
Bu hayvanları onların emrine verdik. Onların bazısını binek olarak kullanırlar, bazısını besin olarak yerler.
Kurtubi Tefsiri
Onları kendilerine boyun eğdirdik. Hem binekleri bunlardandır, hem onlardan yerler.
“Onları kendilerine boyun eğdirdik.” Yani bu davarları onların emirlerine verdik, onlara müsahhar kıldık. Öyle ki küçük bir çocuk, kocaman bir deveyi tutup çekebilmekte, ona vurmakta, onu ciilediği gibi yönlendirmekte, buna rağmen deve ona itaatin sınırlan dışına çıkmamaktadır.
“Hem binekleri bunlardandır” âyetindeki
“Binekleri” kelimesi genel olarak “re” harfi üstün okunmuştur. Onların sırtlarına bindikleri şeyler demektir. Nitekim; “Sütü sağılan dişi deve” denilirken: manasınadır.
el-A’meş, el-Hasen ve İbn es-Semeyka’ ise “re” harfini mastar olmak üzere ötreli okumuştur. Âişe (radıyallahü anhnhâ)’dan da bu kelimeyi diye okuduğu rivâyet edilmiştir, mushafında da böyledir. ile aynı şeydir. Tıpkı sağmal hayvan anlamında; ile ın; “yük taşıyan hayvan” anlamında da; ile ın kullanılabilmesi gibi.
Kufeli nahivcilerin naklettiklerine göre de Araplar “he” (müenneslik te’si) getirmeksizin; “Çok sabırlı kadın ve çok şükreden kadın” diye kullanırlar. Ancak: “Sağmal koyun, sırtına binilen dişi deve” diye kullanırlar. Çünkü böylelikle onlar fiili bizzat yapan ile fiilin üzerinde yapıldığı şahıs arasında fark gözetmek istemişlerdir. Bundan dolayı fiili bizzat yapandan he’yi hazfetmişler, buna karşılık fiilin üzerinde yapıldığı varlık isminde bu “he”yi hazfetmemişlerdir. Nitekim şair şöyle demektedir:
“Orada simsiyah karganın kanadındaki siyah tüyü andıran,
Kırkiki sağmal (deve) vardır.”
Buna göre bu kelimenin (Hz. Âişe’nin okuyuşunda olduğu gibi): şeklinde olması gerekir.
Basralılar ise burada “he (yuvarlak te)”nin hazfedilmesi nisbet dolayısıyladır. Birinci görüşün lehine delil el-Cermî’nin Ebû Ubeyde’den şöyle dediğine dair yaptığı rivâyettir: tekil için de, çoğul için de kullanılabilir. ise ancak çoğul için kullanılır. Buna göre bu şekil çoğulun müzekkerliği dolayısıyla böyledir. Ebû Hatim’in iddiasına göre ise burada; “Hem binekleri bunlardandır” şeklinde “re” harfi ötreli mastar olduğundan dolayı câiz olmaz. “Re” harfi üstün olarak anlamı ise binilen varlıklar demektir. el-Ferrâ” ise “re” harfinin ötreli Okunmasını câiz kabul etmiştir. Bu da: “Yedikleri de onlardandır, içtikleri de onlardandır” demeye benzer.
“Hem onlardan” yani etlerinden
“yerler.”