Andolsun ki o sizden birçok nesli saptırdı. Aklınızı kullanmaz mıydınız?
Diyanet Vakfı
Şeytan sizden pek çok milleti kandırıp saptırdı. Hala akıl erdiremiyor musunuz?
Kurtubi Tefsiri
“Yemin olsun ki o, sizden pekçok kimseyi saptırdı. Niçin akıl etmiyorsunuz?”
“Yemin olsun ki o sizden pekçok kimseyi saptırdı.” Pekçok insanı azdırdı. Bu açıklamayı Mücahid yapmıştır. Katade pekçok toplulukları, el-Kelbî pekçok ümmeti diye açıklamıştır, anlamları birdir.
“(……..): Çok kimse” âyetini Medineliler ile Âsım “cim” ile “be” harflerini esreli okumuşlardır. Ebû Amr ile İbn Amir “cim” harfini ötreli, “be” harfini de sakin olarak (dolayısıyla “lam” harfi de şeddesiz olarak) okumuşlardır. Diğerleri ise “cim” ile “be” harflerini ötreli, “lam” harfini şeddesiz okumuşlardır. el-Hasen, İbn Ebi İshak, Îsa b. Ömer, Abdullah b. Ubeyd ile en-Nadr b. Enes ise “lam” harfini şeddeli okumuşlardır. Ebû Yahya ile el-Eşheb el-Ukaylî ise “cim” harfini esreli, “be” harfini sakin, “lam” harfini de şeddesiz okumuşlardır. Böylece bu kelime toplam beş türlü okunmuş olmaktadır.
el-Mehdevî ile es-Sa’lebî: Bunların hepsi de “çok yaratık” anlamında farklı söyleyişlerdir.
en-Nehhâs der ki: Bu kıraatlerin en açık (uygun) olanı birincisidir. Buna delil de bütün kıraat âlimlerinin:
“Sizi ve önceki nesilleri…” (eş-Şuara, 26/184) âyetini bu şekilde icma ile okumuş olmalarıdır. Bu durumda; “Çok kimse” lâfzı in çoğulu olmaktadır. Hepsinin de iştikakı aynıdır. Bu da: “Aziz ve celil olan Allah mahlukati yarattı” kullanımından gelmektedir.
Altıncı bir kıraat daha sözkonusu edilmiştir ki o da: “Nesiller” şeklinde “ye” iledir. Ayrıca ed-Dahhak’tan nakledildiğine göre bir cil (nesil) onbin (kişi)dir, azamisinin ne kadar olduğunu ise yüce Allah’tan başkası bilemez. Bunu da el-Maverdî zikretmiştir.
“Niçin akıl etmiyorsunuz?” Niçin şeytanın sizin düşmanınız olduğunu kavramıyor, Allah’a itaat etmenin gerekli olduğunu bilmiyorsunuz?