Ey insanlar! Rabbinizden sakının ve öyle bir günden korkun ki, o gün ne bir baba çocuğunun yerine bir şey ödeyebilir, ne de bir çocuk babasının yerine bir şey ödeyebilir. Allah’ın vaadi haktır. Sakın dünya hayatı sizi aldatmasın. Ve sakın o aldatıcı sizi Allah ile kandırmasın.
Diyanet Vakfı
Ey İnsanlar! Rabbinize karşı gelmekten sakının. Ne babanın evladı, ne evladın babası namına bir şey ödeyemeyeceği günden çekinin. Bilin ki, Allahın verdiği söz gerçektir. Sakın dünya hayatı sizi aldatmazsın ve şeytan, Allahın affına güvendirerek sizi kandırmasın.
Kurtubi Tefsiri
Ey insanlar! Rabbinizden sakının ve babanın oğluna, oğulun babasına hiçbir fayda sağlayamayacağı o günden de korkun. Muhakkak ki Allah’ın vaadi haktır. O halde dünya hayatı sakın sizi aldatmasın. O çok aldatıcı da sakın sizi Allah ile aldatmasın.
“Ey insanlar” yani hem kâfirler, hem mü’minler
“Rabbinizden sakının.”
O’ndan korkun ve O’nu tevhid edin.
“Ve babanın oğluna, oğulun babasına hiçbir fayda sağlamayacağı o günden de korkun” âyetinde geçen
“fayda sağlama”nın anlamına dair açıklamalar daha önceden el-Bakara Sûresi’nde (2/48. âyetin tefsirinde) ve başka yerlerde geçmiş bulunmaktadır.
Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem): “Her kimin üç evladı ergenlik çağına erişmeden önce ölürse, -yemin gereği olan kadarı müstesna- ona ateş asla dokunmayacaktır.” Buhâri, I, 421, VI, 2452; Müslim, IV, 2028; Tirmizî, III. 374; Nesâî, IV, 25; Muvatta’, I, 235; Müsned, II, 239, 276, 473 ve: “Her kim bu kız çocuklarından bazıları ile (kız çocuğu olmakla) sınanacak olup da onlara güzellikle muamele edecek olursa, o kızlar onun için cehennem ateşine karşı bir perde teşkil ederler” Tirmizî, IV, 319; İbn Mâce, II, 1210; Müsned, IV, 154, VI, 27, 29. (Bazılarında az lâfız farkıyla). diye buyurmuştur. (Buna ne dersiniz?) diye sorulacak olursa, ona cevabımız şu olur: Bu âyet-i kerîme ile kastedilen şudur: Hiçbir zaman baba oğlunun günahını yüklenmeyeceği gibi hiçbir evlat da babasının günahını yüklenmeyecektir. Biri diğerinin yerine sorgulanmayacaktır, demektir. Hadîs-i şerîflerle kastedilen ise çocukların ölümüne karşı sabır ile kız çocuklarına güzel davranmanın kulu ateş azabından koruduğunu ve çocuğun onu daha erken cennete girmesine sebeb teşkil edeceğini bildirmektedir.
“Muhakkak ki Allah’ın vaadi” öldükten sonra diriliş
“haktır. O halde dünya hayatı” ziyneti ile ve dünyanın kendisine davet ettiği şeyler ile
“sakın sizi aldatmasın.” Ona bel bağlayarak, ona meyledip, âhiret için amelde bulunmayı terketmenize sebeb olmasın.
“O çok aldatıcı da sakın sizi Allah ile aldatmasın” âyetinde geçen
“el-ğarûr: Çok aldatıcı” lâfzını kıraat âlimleri genei olarak gerek burada, gerekse de Melâike (Fatir) Sûresi’nde (35/5. âyetler) ve gerekse el-Hadid Sûresi’nde (57/14. âyette) “ğayn” harfini üstün olarak okumuşlardır. Mücahid ve başkalarının görüşüne göre bundan kasıt şeytandır. İnsanları aldatan dünya ile ilgili vaadlerle onları kandırıp, âhireti unutturarak oyalayan odur. en-Nisa Sûresi’nde de:
“Onlara vaadlerde bulunur, olmayacak kuruntulara düşürür” (en-Nisa, 4/120) diye buyurulmaktadır,
Simâk b. Harb, Ebû Hayve ve İbn es-Sümeyka ise “ğayn” harfini ötreli okumuştur. Bu da “siz aldanmayınız” demektir. Sanki: “Aldandı, aldanır, aldanmak”tan masdarı gibidir.
Saîd b. Cübeyr der ki: Bu, kişinin masiyet işlemekle birlikte günahlarının bağışlanmasını temenni etmesidir.