Nihayet Ye’cûc ve Me’cûc açıldığında, her tepeden akın akın inerler.
Diyanet Vakfı
Nihayet Yecuc ve Mecuc (sedleri) açıldığı ve onlar her tepeden akın ettiği zaman;
Kurtubi Tefsiri
Nihayet Ye’cûc ile Me’cûc açılıp, her yüksekçe tepeden hızlıca indiklerinde;
“Nihayet Ye’cuc İle Me’cuc açılıp…” Ye’cûc ile Me’cûc’a dair açıklamalar daha önceden (el-Kehf, 18/94. âyet ve devamında) geçmiş bulunmaktadır. Âyette hazfedilmiş ifadeler vardır. Nihayet Ye’cûc İle Me’cûc’un şeddi açıldığında… demektir ki, bu da:
“O kasabaya sor.” (Yusuf, 12/82) âyetine benzemektedir.
“Her yüksekçe tepeden hızlıca indiklerinde…” İbn Abbâs dedi ki: Her yüksekçe yerden geleceklerinde demektir. Yani onlar sayıca çok olacaklarından ötürü her bir taraftan akın akın geleceklerdir. “el-Hadeb” yüksekçe yer demektir, çoğulu “el-hidâb” …diye gelir. Bu da sırttaki kambur demek olan “el-hadbe”den alınmadır. Antere dedi ki:
“Ne ellerim titredi, ne de ne yaptığımı bilmez hale getirdi beni,
Onların bana doğru her yüksekçe bir yerden ardı arkasına gelmeleri.”
Hızlıca inerler ” çıkarlar anlamındadır, denilmiştir. İmruu’l-Kays’ın şu mısraında da bu anlamda kullanılmıştır:
“Haydi elbisemi, elbisenden sıyırıp çıkar (kalbinden kalbimi çıkar),
onlar (elbiselerim) da çıkacaktır.”
Hızlıca yol alırlar, anlamında olduğu da söylenmiştir. en-Nâbiğafnın şu beyitinde de bu anlamda kullanılmıştır.
“Kurdun hızlıca yürüyüşü artık gece yürüyüşüne döndü.
Gece ona soğuk gelmeye başladığından, o da hızlıca yürümeye koyuldu.
Hadîs-i şerîfte de: “Yalan söyledi, hızlıca yürümeye bak” İbnu’l-Esîr, en-Nihâye, III, 237 denilmektedir. ez-Zeccâc dedi ki; “en-neselân” kurdun hızlıca yürümesi demektir. Mesela; “Filan kişi hızlıca koştu, koşar” denilir.
Her yüksekçe tepeden hızlıca inenlerin Ye’cûc ile Me’cûc oldukları söylenmiştir. Daha kuvvetli görülen görüş budur. İbn Mes’ûd ile İbn Abbâs da bu görüştedirler.
Bütün yaratıklardır da denilmiştir. Onlar hesaplan görülmek üzere duracakları yerde toplanmak için haşredileceklerdir. O vakit onlar her taraftan hızlıca gelecekler,
Şâz olan kıraatlerden birisinde; “Ve onlar her bir mezardan hızlıca gelirler” şeklinde okunmuştur ki şanı yüce Allah’ın:
“Hemen kabirlerinden Rabblerine doğru süratle gidecekler. “(Yasin, 36/51) âyetinden hareketle böyle okumuşlardır, Bu kıraati el-Mehdevî”, İbn Mes’ûd’dan, es-Sa’lebî de Mücahid ve Ebû’s-Sahbâ’dan nakletmektedirler.