Kitapta İdrîs’i an. Şüphesiz o, çok doğru biriydi, bir peygamberdi.
Diyanet Vakfı
Kitapta İdrisi de an. Hakikaten o, pek doğru bir insan, bir peygamberdi.
Kurtubi Tefsiri
Kitapta İdris’i de zikret. Gerçekten o çok doğru sözlü bir peygamberdi.
“Kitapta İdris’i de zikret. Gerçekten o çok doğru sözlü bir peygamberdi” âyetinde geçen İdris (aleyhisselâm) kalemle ilk yazı yazan, ilk elbise diken ve ilk dikişli elbise giyen kişidir. Aynı zamanda yıldızlar ilmi (astronomi) ile matematik ve yıldızların hareketi ile ilk ilgilenen kişidir. Ona “İdris” adının veriliş sebebi yüce Allah’ın kitabını çokça ders etmesi (okuması)dır. Yüce Allah ona Ebû Zerr hadisinde belirtildiği gibi otuz sahife indirmiştir.
ez-Zemahşerî dedi ki: İdris’e bu adın veriliş sebebi yüce Allah’ın kitabını çokça okumasıdır. İsmi Ahnûh idi. Ancak (ona İdris adının verilişiyle ilgili bu açıklama) doğru değildir. Çünkü eğer bu isim “ders”den “if 11” vezninde olsaydı gayr-ı munsarıf oluşu için gerekli iki sebebten sadece birisi bulunurdu ki o da özel isim oluşudur ve o takdirde munsarıf olurdu. Gayr-ı munsarıf olması Arapça bir isim olmadığına delildir. Aynı şekilde “İblîs” kelimesi de Arapça değildir ve bazılarının iddia ettiği gibi “iblâs (ümitsiz kılmak, ümitsizliğe düşürmek)”den gelmemektedir. Ya’kub kelimesi “el-akîb”den, İsrail kelimesi de “isrâV’den -İbn es-Sikkît’in ileri sürdüğü gibi- değildir. Bu konuda tahkikte bulunamayan ve gerekli maharete sahip olamayan kimselerin bu gibi hataları çoktur. Bununla birlikte İdris (aleyhisselâm)ın kelimesinin anlamının Arapçaya geçmiş olduğu dilde buna yakın olma ihtimali de vardır. Bundan dolayı da ravi bunu “ders”ten türemiş sanmış olmalıdır.
es-Sa’lebî, el-Gaznevî ve başkaları da şöyle derler: İdris, Nûh (aleyhisselâm)ın dedesidir. Ancak bu da yanlıştır. el-A’raf Sûresi’nde (7/59 âyetin tefsirinde) buna dair açıklamalar geçmiş bulunmaktadır.
Aynı şekilde “Sîyref’de Nûh (aleyhisselâm)ın Lamek oğlu olduğu, Lamek’in babasının Müteveşlıh, onun babasının Ahnuh olduğu ve bunun iddia ettiklerine göre peygamber İdris olduğu kaydedilmiştir. Doğrusunu en iyi bilen yüce Allah’tır. Âdemoğullarından ilk nübüvvet verilen kişi ve kalemle yazı yazan ilk kişi odur. Babasının ismi Yered’dir, onun babası Mehlâîl, onun babası Kaynân, onun babası Yâneş, onun babası da Âdem oğlu Şit’tir. Allah’ın salât ve selâmı üzerlerine olsun İbn Hişam, es-Siretu’n-Nebeviyye, 1, 4-5