Ya da onları korku içinde yakalayacağından? Şüphesiz Rabbin çok şefkatli, çok merhametlidir.
Diyanet Vakfı
Yoksa Allahın kendilerini yavaş yavaş tüketerek cezalandırmayacağından (emin mi oldular)? Kuşkusuz Rabbin çok şefkatli, pek merhametlidir.
Kurtubi Tefsiri
Yahut kendilerini korku içerisinde iken yakalamasından. Rabbiniz gerçekten Raûftur, Rahîmdir.
“Yahut kendilerini korku içerisinde iken.,,” İbn Abbâs, Mücahid ve diğerlerinin açıklamasına göre mallarından, davarlarından ve ekinlerinden eksiltmek suretiyle
“yakalamasından.”
İbnu’l-A’râbî de böyle demiştir: Yani mal, can ve meyve, mahsullerini gittikçe azaltıp eksilterek sonunda onlara tamamıyla helâk edinceye kadar bunu sürdüreceğinden yana (emin mi oldular)?
ed-Dahhak:
“Korku içerisinde iken” ifadesinin (korku demek olan) “havf”den geldiğini söylemiştir. Yani o, bir kesimi azâb ile yakalayıp diğer bir kesimi terk etmek suretiyle geri kalan kesimin de helâk edilenlerin başına inenin benzerinin üzerlerine ineceğinden korkması demektir.
el-Hasen der ki:
“Korku içerisinde iken” ifadesidir kasabayı helâk ile yakalarken, diğer kasabanın da aynı helakten korkması demektir. Bu da bir önceki sözün aynısıdır, Her ikisi de birinci anlama racidir, “Eksilmek” demektir, “ile Zaman onun imkânlarını eksiltti” anlamındadır. Mesela; “an kişi benim hakkımı eksik verdi” anlamındadır. Şair Zu’r-Rimme der ki:
“Hayır, bilakis kimi zaman bir bulutun, kimi zaman da dostça toprak kaldıran
Sıcak yaz rüzgârının hakkını eksik verdiği bir diyara olan iştiyaktır o.”
Şair Lebid de şöyle demektedir:
“Benim konaklayıp göçüşüm onu(n etini) eksilti (radıyallahü anhhatlattı).”
Yani onun etini, yağını azalttı. el-Heysem bin Adiy de der ki: “(………) Eksiltmek” anlamında Ezdişenûelilenn şivesinde kullanılır. Sonra da şu beyîti nakleder:
“Onların ahitlerinde duralayışları benim malımı eksiltip durdu
Ve sonunda boynuma ses çıkartan zincir ve halkaları hediye bıraktı.”
Said b. el-Müseyyeb de der ki: Ömer b. el-Hattâb (radıyallahü anh) minber üzerinde iken şöyle dedi: Ey insanlar yüce Allah’ın:
“Yahut kendilerini korku içerisinde iken yakalamasından” âyeti hakkında ne dersiniz? Hazır bulunanlar seslerini çıkarmadılar. Üzeyroğullarından bir adam kalkıp şöyle dedi: Bu birim kullandığımız bir şivedir. Ey mü’minlerin emiri, burada “korku içerisindeyken” ifadesi eksiltirken demektir. Bunun üzerine bir adam kalkıp şöyle dedi: Ey filan alacağının durumu ne oldu, o: Onu eksiltim (tehavvuf) dedi. Adam-dönüp Hazret-i Ömer’e durumu bildirince Hazret-i Ömer: Peki Araplar bunu şiirlerinde bu anlamda kullanmışlar mıdır deyince; evet dedi. Bizim kabilenin şairi Ebû Kebir el-Huzelî oldukça irileşmiş ve dolmuş haldeki hörgüçü yolculuk dolayısıyla eksilen, zayıflayan devesini şu beyitiyle vasfetmektedir:
“Yolculuk onun üst üste yığılmış ve semirmiş hörgücünü eksiltip durdu.
Tıpkı keserlerin kayın dalını eksiltip İnceltmeleri gibi.”
Bunun üzerine Hazret-i Ömer şöyle dedi: Ey insanlar, divanınız olan cahiliye şiirini iyi bilmeye bakınız. Çünkü orada Kitabınızın tefsiri ve sözlerinizin manaları vardır
el-Leys b. Sa’d der ki: Burada; Korku içerisinde iken” ifadesi çabucak ve alelacele anlamındadır. îşlemiş olduğunuz günahlarınız dolayısıyla sizleri azarlayarak … anlamında olduğu da söylenmiştir. Bü açıklama İbni Abbas’dan da rivâyet edilmiştir. Katade ise der ki:
“Korku içerisinde iken yakalamasından” cezalandırmasından yahut afetmesinden … demektir.
“Rabbiniz gerçekten Raûftur, Rahîmdir.” Cezalandırmakta acele etmez, mühlet verir.