şte böylece ortakları, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi; onları helâk etmek ve dinlerini kendilerine karıştırmak için. Allah dileseydi bunu yapamazlardı. Öyleyse onları da uydurdukları şeyleri de bırak.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike zeyyene li kesirin minel muşrikine katle evladihim şurekauhum (işte böyle ortakları müşriklerin çoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi) li yurduhum (kendilerini mahvetsinler diye) ve li yelbisu aleyhim dinehum (ve dinlerini karıştırsınlar diye) ve lev şaallahu ma fealuhu (Allah dileseydi bunu yapamazlardı) fe zerhum ve ma yefterun (artık onları ve iftiralarını bırak)
Mukatil Tefsiri
Sonra söz burada kesildi ve Allah, işte böylece, yani bu şekilde, ortakları müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi, buyurdu; tıpkı ekinleri ve hayvanları haram kılmayı onlara süslü gösterdikleri gibi. Bununla kız çocuklarını diri diri toprağa gömmelerini kastetmektedir. Onları helâk etmek ve dinlerini kendilerine karıştırmak için, yani dinlerini onlara birbirine karıştırıp belirsiz hâle getirmek için bunu yaptılar. Allah dileseydi bunu yapamazlardı; yani Allah dileseydi onları bundan engellerdi. Öyleyse onları bırak, yani onlardan uzak dur ve uydurdukları yalanları da bırak; çünkü onlar A‘râf suresinde, Allah bize bunu emretti, demişlerdi (A‘râf 28).
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Rablerine putları ve heykelleri ortak koşan bu kimselerin ortakları, onların kendi iddialarına göre mallarından Rableri için bir pay ayırmalarını, Allah için ayırdıkları paydan ortaklarının payına geçen şeyi ortaklarının payında bırakmalarını, ortakları için ayırdıkları paydan Allah’ın payına geçen şeyi ise tekrar ortaklarının payına döndürmelerini kendilerine nasıl süslü gösterdilerse, işte aynı şekilde şeytanlardan olan ortakları da müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdiler; yani kız çocuklarını diri diri toprağa gömmeyi onlara güzel gösterdiler. Onları helâk etmek için; yani onları yok etmek için. Dinlerini kendilerine karıştırmak için; yani bunu onlara, dinlerini birbirine karıştırıp anlaşılmaz hâle getirmek, böylece Allah’ın kendilerine haram kıldığı şeyi yapmaları sebebiyle sapıp helâk olmalarını sağlamak için yaptılar. Allah onların yaptıkları bu öldürme işini yapmamalarını dileseydi bunu yapamazlardı; Allah onları hakka hidayet eder ve doğruya muvaffak kılardı da çocuklarını öldürmezlerdi. Fakat Allah onları doğru yoldan mahrum bıraktı; bunun üzerine çocuklarını öldürdüler ve kendilerini azdıran şeytanlara itaat ettiler. Allah, Peygamberine, Rableri hakkında söyledikleri büyük iftiralar sebebiyle onları tehdit ederek şöyle buyurmaktadır: Ey Muhammed, paylaştırdıkları şeyler hakkında, bu Allah içindir, bu da ortaklarımız içindir, demeleri ve çocuklarını öldürmeleri sebebiyle onları da benim hakkımda uydurdukları yalan ve asılsız sözleri de bırak; çünkü ben onları gözetlemekteyim ve onların ardından azap ve ceza gelecektir. Tefsir ehli de bu hususta bizim söylediğimize yakın görüşler söylemiştir. Bunu söyleyenleri zikredelim: Bana Müsenna rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Sâlih rivayet etti, dedi ki: Bana Muâviye, Ali b. Ebî Talha’dan, o da İbn Abbas’tan, İşte böylece ortakları, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi; onları helâk etmek için sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbas, çocuklarını öldürmeyi kendilerine süslü gösterdiler, dedi. Bana Muhammed b. Amr rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti, dedi ki: Bize Îsâ, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den Allah’ın, çocuklarını öldürmeyi ortakları onlara süslü gösterdi sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid, onların şeytanları, geçim darlığı korkusuyla çocuklarını diri diri gömmelerini kendilerine emrediyorlardı, dedi. Bana Müsenna rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Huzeyfe rivayet etti, dedi ki: Bize Şibl, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den bunun benzerini rivayet etti. Bize Bişr b. Muâz rivayet etti, dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den, İşte böylece ortakları, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi… ayeti hakkında rivayet etti; Katâde, ortakları bunu kendilerine süslü gösterdiler, dedi. Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı; öyleyse onları da uydurdukları şeyleri de bırak. Bana Yûnus rivayet etti, dedi ki: Bize Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, İşte böylece ortakları, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi sözü hakkında, taptıkları şeytanları çocuklarını öldürmeyi kendilerine süslü gösterdiler, dedi. Bana Muhammed b. Hüseyin rivayet etti, dedi ki: Bize Ahmed b. Mufaddal rivayet etti, dedi ki: Bize Esbât, Süddî’den, İşte böylece ortakları, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi; onları helâk etmek için sözü hakkında rivayet etti; Süddî, şeytanlar onlara kız çocuklarını öldürmelerini emrettiler, dedi. Onları helâk etmek için sözü, yani onları yok etmek için; dinlerini kendilerine karıştırmak için sözü de, yani dinlerini onlara karıştırmak için demektir. Kıraat âlimleri bu ayetin okunması hususunda ihtilaf etmişlerdir. Hicaz ve Irak kıraat âlimleri bunu, süslü gösterdi fiilinin ilk harfini üstün okuyarak, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi şeklinde öldürme kelimesini mansub, ortakları kelimesini ise merfu okuyarak okumuşlardır. Buna göre anlam, bu müşriklerin ortaklarının çocuklarını öldürmeyi onlara süslü göstermeleridir; ortaklar fiilin faili olduğu için merfu, öldürme ise fiilin mefulü olduğu için mansubdur.
Şam kıraat âlimlerinden bazıları ise bunu, süslü gösterildi şeklinde fiili edilgen okuyarak, müşriklerin birçoğuna çocuklarının öldürülmesi ortaklarının şeklinde okumuş; öldürme kelimesini merfu, çocuklarını kelimesini mansub, ortakları kelimesini ise mecrur yapmıştır. Buna göre anlam, müşriklerin birçoğuna ortaklarının çocuklarını öldürmesi süslü gösterildi, şeklindedir. Böylece cer eden unsur ile mecrur olan kelimenin arasına, bu ikisinden birinin üzerinde amel eden başka bir isim sokmuşlardır; bu ise Arapların sözünde çirkin ve fasih olmayan bir kullanımdır. Hicaz halkından bazılarına ait olduğu rivayet edilen ve Şam kıraatini desteklediği ileri sürülen bir şiir beyti de nakledilmiştir; fakat Iraklı şiir râvilerini ve Arap dili âlimlerini bu beyti kabul etmezken gördüm. Şair şöyle demiştir: Onu sağlamca dürttüm, Ebû Mezâde’nin genç deveyi dürtmesi gibi. Benim bunun dışında caiz görmediğim kıraat ise, İşte böylece ortakları, müşriklerin birçoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi şeklindeki kıraattir; süslü gösterdi fiilinin ilk harfi üstün, öldürme kelimesi bu fiilin mefulü olduğu için mansub, çocuklarını kelimesi öldürme kelimesine izafet sebebiyle mecrur ve ortakları kelimesi de fiilin faili olduğu için merfudur. Çünkü daha önce tefsirini açıkladığım üzere müşriklere çocuklarını öldürmeyi süslü gösterenler onların ortaklarıdır. Bu kıraatin dışında bir okuyuşu caiz görmediğimi söylememin sebebi, delil teşkil eden kıraat âlimlerinin bu okuyuş üzerinde ittifak etmiş olmaları ve tefsir ehlinin yorumunun da bu yönde gelmiş bulunmasıdır; bu da buna aykırı olan kıraatin bozukluğunu en açık biçimde ortaya koymaktadır. Tefsir ehlinin tamamının yorumu bu şekilde gelmemiş olsaydı ve bir okuyucu ayeti, müşriklerin birçoğuna çocuklarının öldürülmesi ortaklarının şeklinde, süslü gösterildi fiilini edilgen, öldürme kelimesini merfu, çocuklarını ve ortakları kelimelerini mecrur okuyup ortaklar kelimesini çocuklar kelimesine atfederek, çocukların nesep ve miras bakımından babalarının ortakları olmaları anlamını kastetseydi bu dil bakımından mümkün olurdu. Yine bir okuyucu bu şekilde okuyup ortakları kelimesini merfu, çocuklarını kelimesini mecrur kılsaydı, tıpkı Abdullah dövüldü, kardeşin şeklindeki bir cümlede, fail zikredilmeden haber verildikten sonra failin açıkça getirilmesi gibi, bu da Arap dili bakımından doğru ve caiz olurdu.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…